Xin chào, chào mừng bạn quay lại với W2W Horror.
Phim kinh dị vốn là nơi trí tưởng tượng thỏa sức bay nhảy. Có người tạo ra quái vật từ hư vô, có người bày ra oan hồn báo oán. Nhưng đáng sợ nhất không phải những con ma chưa từng có thật. Đáng sợ nhất là những tập tục, những nghi lễ dân gian tồn tại thật ngoài kia, được truyền miệng, được thử nghiệm, được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Một khi những nghi lễ ấy bước vào phim, khán giả không chỉ thấy sợ. Họ còn rùng mình vì nhận ra: ở đâu đó, có người đã từng làm thật.
Hãy cùng khám phá 7 nghi lễ dân gian có thật từng được đưa vào phim kinh dị. Chuẩn bị tinh thần, weirdo go.
Nuôi búp bê Kumanthong
Xuất phát từ Thái Lan, Kumanthong ban đầu là một nghi thức an ủi cho cha mẹ mất con. Các pháp sư dùng nhau thai hoặc một phần gắn liền với em bé, đưa vào búp bê, rồi làm phép. Ý nghĩa thật sự là để cha mẹ vơi bớt đau buồn.
Nhưng qua thời gian, Kumanthong bị biến tướng. Người ta gọi búp bê là con, tự xưng mẹ, cho ăn uống, cầu xin tiền bạc và tình cảm. Thay vì một nghi lễ nhân văn, nó thành trò buôn thần bán thánh.
Phim Thái Kumanthong kể về một bà mẹ đơn thân mất con, tìm cách đưa linh hồn con trai vào búp bê. Tưởng như đó là sự cứu rỗi, nhưng cuối cùng, linh hồn hóa thành oán khí, gieo tai họa cho cả nhà. Thông điệp phim rất rõ: hãy để người đã mất ra đi.
Điện ảnh Việt cũng từng thử với Thiên thần hộ mệnh của Victor Vũ. Phim chọn hướng hiện thực: ma quỷ không có, chỉ có lòng tham và sự toan tính. Nhưng các cảnh chăm sóc búp bê, hội nhóm nuôi Kumanthong, những lời cầu xin… lại tạo cảm giác rất thật.
Đứa con nuôi được mong phù hộ, nhưng đôi khi thứ bạn rước về lại không như bạn nghĩ.
Bùa ngải và thư yểm
Bùa ngải phản ánh trực tiếp lòng tham và nỗi ám ảnh của con người. Người ta muốn được yêu, muốn chiếm đoạt, muốn trả thù, và họ tìm đến ngải để đi đường tắt.
Điện ảnh Thái từng làm nhiều phim xoay quanh chủ đề này. Một khi bạn gieo ngải để hại người, phim sẽ cho bạn thấy kết cục báo ứng. Tất cả quay về vòng nhân quả.
Sijjin (Indonesia) là ví dụ nổi bật. Nhân vật Irma yêu anh họ đã có gia đình. Cô tìm thầy yểm bùa vợ của anh. Kết quả: quỷ nhập, tai ương, cái chết liên tục xuất hiện. Và chính Irma cũng bị nghiệp quả nuốt chửng. Bộ phim thậm chí còn có chi tiết yểm bùa bằng băng vệ sinh đã qua sử dụng, khiến người xem rùng mình.
Sijjin (Indonesia)
Long Khong (Thái Lan) lại kể về một gia đình truyền đời nuôi bùa ngải: ngải rắn, máu, nội tạng, hình nhân thế mạng. Mỗi nghi thức đều nhuốm máu, phản ánh sự đen tối khi con người muốn kiểm soát số phận kẻ khác.
Long Khong (Thái Lan)
Nghi lễ trấn giữ và phong ấn
Ở Việt Nam, phim Út Lan kể chuyện một phú hộ biến cô gái thành ma giữ của. Đây là biến thể của nghi thức trấn yểm Trung Hoa: chôn sống trinh nữ để cô trở thành linh hồn canh giữ tài sản.
Gần đây, điện ảnh Hàn gây bão với The Exhuma. Câu chuyện bắt đầu bằng việc một gia đình khai quật mộ tổ tiên để giải trừ tà khí. Nhưng mộ ấy thực chất là nơi chôn một samurai bị yểm từ thời Nhật chiếm đóng. Việc khai quật đã giải phóng tà linh, khiến ác khí lan rộng.
Phim khép lại bằng nghi lễ phong ấn: máu, lửa, bùa chú, hình nhân. Nhưng kết thúc mở ra sự rùng rợn: tà linh không biến mất, chỉ tạm ngủ yên.
The Exhuma
Nghi lễ ngủ trong quan tài
The Coffin (2008) lấy cảm hứng từ một tập tục Khmer: nằm trong quan tài khi còn sống để gột rửa nghiệp xấu và đánh lừa thần chết. Người tham gia được làm đủ nghi thức: kinh tụng, nhang đèn, nắp quan tài khép lại nửa chừng.
Trong phim, hai nhân vật chính tham gia nghi thức để cầu sức khỏe và may mắn. Ban đầu, mong muốn thành hiện thực. Nhưng đổi lại, họ phải chịu những cái chết, tai nạn, bi kịch liên tiếp.
Ngoài đời, ở một số chùa vùng biên giới Thái – Campuchia, nghi lễ này vẫn có. Người ta tin rằng nằm quan tài sẽ sống thọ hơn. Ở Việt Nam, nhiều nơi cũng giữ thói quen mua sẵn quan tài như một cách… mua tuổi thọ.
The Coffin (2008)
Lễ dựng xác chết ngồi ăn cơm
Người Toraja ở Indonesia có nghi lễ Ma’nene: vài năm một lần, họ đưa xác người thân ra khỏi quan tài, thay áo, chăm sóc rồi dựng dậy ngồi ăn cơm cùng gia đình. Với họ, cái chết không phải kết thúc, mà chỉ là tạm thời.
Điện ảnh kinh dị mượn nghi lễ này để tạo ra ác mộng. Sebelum Iblis Menjemput có những cảnh xác chết đứng dậy, rỉ máu, quỷ nhập, sát hại. Nhưng thực tế, Ma’nene là nghi lễ linh thiêng và tôn kính, không hề ghê rợn như phim dựng.
Với Toraja, người đã khuất vẫn là một phần của gia đình.
Lễ minh hôn
Minh hôn, hay âm hôn, là hủ tục kết hôn với người chết ở Trung Quốc. Người ta tin rằng, người chết trẻ chưa lập gia đình sẽ mang đến xui rủi cho gia tộc. Vậy nên họ tìm cách ghép hôn với một người đã khuất khác.
The Ghost Bride (2017) kể về một cô gái nghèo đồng ý làm dâu ma để cứu gia đình. Đổi lại là bi kịch: hồn ma chồng ghen tuông, chiếm hữu, đẩy cô vào nguy hiểm.
Một phim khác, hài kinh dị có Hứa Quang Hán, mô tả chi tiết tập tục này: phong bao đỏ có đồ của người chết được để rơi ngoài đường. Ai nhặt lên có thể bị chọn làm dâu rể âm.
Lễ tiễn biệt tự nguyện
Trong truyền thuyết Bắc Âu, có tập tục: khi người già quá yếu, họ sẽ tự nguyện kết thúc cuộc đời để không trở thành gánh nặng cho con cháu. Được coi là hành động danh dự, nhường chỗ cho thế hệ mới.
Midsommar (A24) lấy cảm hứng từ đây. Nhân vật Dani cùng nhóm bạn đến một ngôi làng Thụy Điển dự lễ hội. Ban đầu rực rỡ hoa lá, sau lộ dần tà giáo: người dân chia đời thành bốn giai đoạn, kết thúc ở tuổi 72 bằng nghi lễ tự tử tập thể.
Ngoài ra còn những nghi lễ rợn người khác: giao phối chọn giống, hiến tế 9 mạng. Kết phim, chỉ Dani sống sót vì trở thành nữ hoàng lễ hội.
Kết
Vậy là chúng ta vừa đi qua 7 nghi lễ dân gian có thật từng được đưa vào phim kinh dị. Từ Kumanthong, bùa ngải, phong ấn, quan tài, dựng xác, minh hôn cho đến lễ tiễn biệt tự nguyện, mỗi nghi lễ đều có hai mặt: một mặt văn hóa, một mặt bị điện ảnh hóa thành nỗi sợ.
Đọc xong, bạn thấy ám ảnh nhất nghi lễ nào? Và bạn có biết thêm nghi lễ nào từng lên phim mà mình chưa nhắc? Hãy để lại bình luận để W2W cùng bạn bàn tiếp nhé.
W2W out!
Discussion about this post