Sony có đang trở thành đế chế hoạt hình mới?

Mở đầu: Khi “công thức vàng” đã cũ kỹ

Chào các cậu, lại là W2W Cartoon đây! Nếu đã gắn bó với hoạt hình lâu năm, chắc hẳn cậu sẽ nhận ra: những motif quen thuộc—đứa trẻ đặc biệt đi tìm bản ngã, hành trình trưởng thành và rồi nhận ra giá trị gia đình—đang ngày một mất đi sức hút. Công thức từng khiến khán giả rơi nước mắt giờ đây trở thành… nhàm chán.

Trong khi đó, điều bất ngờ lại đến từ những nơi ít ai ngờ tới: các dự án độc lập, web series hay những xưởng phim nhỏ bé lại liên tục chinh phục khán giả lẫn giới phê bình. Chính điều này tạo ra thách thức cho các ông lớn: làm thế nào để không bị lấn át trong một thế giới mà “cái mới” luôn được tung hô?

Và giữa thời điểm đó, Sony—một trong “big 5”—lại chọn một con đường liều lĩnh nhưng cũng cực kỳ thông minh: không chạy đua “sạch sẽ – hoàn hảo” như Disney, không quá thương mại kiểu Illumination, mà thay vào đó là thử nghiệm, phá cách và… chơi ngông. Vậy liệu Sony có đủ sức để trở thành một đế chế hoạt hình mới? Hãy cùng tớ đào sâu câu chuyện này nhé.

Khi K-Pop “hạ gục” Pixar: Câu chuyện tháng 6

Đặt một câu hỏi vui: “Trong tháng 6 vừa rồi, bộ phim hoạt hình nào để lại dấu ấn nhất với cậu?” Có lẽ nhiều người sẽ nghĩ đến Pixar, nhưng câu trả lời từ IMDb lại là… K-Pop Demon Hunters.

Trong khi Elio của Pixar—dự án được kỳ vọng—chỉ đạt mức mở màn phòng vé thấp kỷ lục (21 triệu USD ở Bắc Mỹ), thì K-Pop Demon Hunters của Sony lại on top bảng trending toàn cầu trên nền tảng OTT. Nghe có vẻ khập khiễng khi so OTT với chiếu rạp, nhưng thực tế, đây không phải lần đầu tiên Sony vượt mặt đối thủ bằng cách đi con đường riêng.

Điều đáng nói: Elio có thương hiệu Pixar – Disney đỡ lưng, nhưng lại thiếu sức bật. Còn K-Pop Demon Hunters không cần phòng vé, chỉ nhờ “đúng insight – đúng lúc” mà tạo được cú hích truyền thông lớn. Đây chính là ví dụ cho cách Sony biết đọc vị thị trường.

Hè 2023: Spider-Verse và cú xoay bàn cờ

Nhắc lại mùa hè 2023, phòng vé chứng kiến màn đối đầu thú vị giữa 3 studio lớn. Pixar tung Elemental, DreamWorks có Ruby Gillman: Teenage Kraken, Disney làm The Little Mermaid. Ai cũng nghĩ Sony sẽ “lép vế”.

Nhưng rồi Spider-Man: Across the Spider-Verse xuất hiện và tất cả đảo chiều.

Bộ phim không chỉ đại thắng phòng vé, mà còn trở thành biểu tượng văn hóa cho Gen Z và được phê bình ca ngợi hết lời. Thậm chí, khái niệm “mỹ học Spider-Verse” đã trở thành chuẩn mực mà hàng loạt studio khác phải học theo. Đây là thời khắc Sony chính thức “đổi vai”: từ kẻ ngoài rìa trở thành tay chơi trung tâm.

Sony: Đi muộn, nhưng không đi lạc

Sony Pictures Animation ra đời năm 2002. Từ đó đến nay, họ đều tay cho ra nhiều dự án: Open Season, Hotel Transylvania, Cloudy with a Chance of Meatballs, The Smurfs, The Angry Birds Movie… Phim của họ thường ổn định về doanh thu, không hiếm khi lời lớn, nhưng lại thiếu một điều cốt lõi: bản sắc thương hiệu.

Khán giả dễ dàng nhớ Shrek của DreamWorks, Frozen của Disney hay Despicable Me của Illumination. Nhưng hỏi đến Sony? Phần đông chỉ nhớ lẻ tẻ vài cái tên chứ không gắn nó với một DNA chung nào cả. Thực tế, Sony ngày trước giống như một “đội hình phụ” trong ngành: có tiềm lực nhưng thiếu tầm nhìn dài hạn.

Và rồi, năm 2018, họ tung ra Spider-Man: Into the Spider-Verse—một cú nổ thay đổi tất cả.

Spider-Verse: Khi Sony dám chơi “ngông”

Into the Spider-Verse không chỉ là một bộ phim siêu anh hùng, mà là một tuyên ngôn thẩm mỹ. Visual 2D–3D pha trộn, halftone, in offset, khung hình lệch pha, nhịp kể phi tuyến tính, và đặc biệt là việc trao vai chính cho Miles Morales—một cậu bé gốc Phi–Latin.

Kết quả: doanh thu toàn cầu 375 triệu USD, một tượng vàng Oscar, và quan trọng hơn, nó tạo ra làn sóng thẩm mỹ mới cho toàn ngành. Sau Spider-Verse, lần lượt Nimona, TMNT: Mutant Mayhem hay Puss in Boots 2 đều mang hơi thở phá cách tương tự. Sony từ chỗ “chẳng ai nhớ mặt” bỗng thành “trendsetter” của cả thị trường.

K-Pop Demon Hunters: R&D đỉnh cao

Nếu Spider-Verse chứng minh sự sáng tạo, thì K-Pop Demon Hunters lại là case study về nghiên cứu thị trường chuẩn chỉ. Sony nhìn thấy lỗ hổng: chưa có hoạt hình nào khai thác văn hóa idol K-Pop. Thế là họ… nhảy vào.

Kết quả là một bộ phim có đủ girl group – boy group hư cấu, vũ đạo rotoscope, âm nhạc bắt tai, thậm chí tái hiện chính xác cả hệ sinh thái fan K-Pop (từ lightstick, chant, đến văn hóa shipper). Không chỉ thế, phim còn cài cắm thần thoại, nghệ thuật, ẩm thực Hàn Quốc như một “bản đồ văn hóa”.

Đây chính là cú đi bài bản của Sony: không ngẫu hứng, mà dựa trên quan sát văn hóa + nhu cầu khán giả toàn cầu. Một bước đi vừa “liều”, vừa “tính toán”.

Sony và chiến lược phát hành khác biệt

Điều khiến Sony nổi bật hơn nữa: không ôm khư khư phòng vé. Sau đại dịch, Disney nhiều lần thua lỗ vì cố chấp giữ suất chiếu rạp. Sony thì ngược lại: họ chọn kênh phát hành phù hợp. The Mitchells vs. the Machines thành công trên Netflix, K-Pop Demon Hunters tạo hiệu ứng trên nền tảng OTT.

Sony không coi OTT là “phương án B” mà biến nó thành con đường song song. Nhờ đó, họ vừa giảm rủi ro tài chính, vừa tiếp cận thẳng Gen Z/Alpha—nhóm khán giả khó kéo ra rạp nhưng lại cực kỳ trung thành nếu đã “dính fandom”.

Khán giả đã đổi gu, Sony nắm đúng nhịp

Gen Z và Gen Alpha sinh ra trong kỷ nguyên mạng xã hội. Họ không muốn những bộ phim hoàn hảo một cách gò bó. Họ cần cá tính, nhịp nhanh, visual độc lạ. Đó là lý do Elio thất bại: công thức cũ không còn chạm được cảm xúc mới.

Sony, nhờ “không có DNA cố định”, lại dễ thích nghi hơn. Spider-Verse nói chuyện với cộng đồng gốc Phi–Latin, The Mitchells khai thác meme culture, còn K-Pop Demon Hunters chạm vào fandom idol. Điểm chung: tất cả đều không hoàn hảo, nhưng đều cá tính và đáng nhớ.

Bài học từ Pixar và Blue Sky: Đế chế phải có kỷ luật

Sony đang lên, nhưng bài học từ Pixar và Blue Sky vẫn còn đó. Pixar từng bất bại với những ý tưởng nguyên bản, nhưng rồi dần lặp lại chính mình. Blue Sky từng nổi đình với Ice Age nhưng biến mất sau khi bị Disney mua lại.

Nếu Sony ngủ quên, họ hoàn toàn có thể đi vào vết xe đổ. Để trở thành đế chế, Sony cần duy trì:

• Kỷ luật trong sáng tạo, không lặp lại công thức.
• Đầu tư dài hạn vào công nghệ hình ảnh.
• Giữ chân nhân sự chủ chốt để tránh “chảy máu chất xám”.

Roadmap: Tương lai gần của Sony

Sắp tới, Sony đã lên lịch các dự án như Fixed, Goat, và đặc biệt là Spider-Man: Beyond the Spider-Verse. Đây sẽ là những phép thử quan trọng để chứng minh Sony không chỉ “ăn may” từ Spider-Verse hay K-Pop Demon Hunters.

Nếu giữ được phong độ, Sony có thể không chỉ là một tay chơi thú vị, mà thật sự trở thành một trụ cột song song với Disney và Pixar trong ngành hoạt hình.

Kết luận: Đế chế hay vì sao vụt sáng?

Câu hỏi “Sony có đang trở thành đế chế hoạt hình mới?” có lẽ chưa thể trả lời dứt khoát. Nhưng một điều rõ ràng: Sony đã chứng minh họ không còn là cái tên mờ nhạt. Họ đã tạo ra một bản sắc mới: liều lĩnh nhưng có cơ sở, sáng tạo nhưng không ngẫu hứng.

Nếu tiếp tục duy trì tư duy cầu tiến, Sony hoàn toàn có thể định hình lại trật tự hoạt hình thế giới. Còn nếu đánh mất nhịp, họ sẽ lại trở thành cái tên “đáng nhớ trong thoáng chốc” rồi biến mất. Nhưng ở thời điểm hiện tại, có lẽ chúng ta đều đồng ý: Sony đang ở quỹ đạo của một đế chế mới.