Bị bóng đè thì giấu dao dưới gối. Đi đêm thì mang theo tỏi cho an tâm. Sau 12 giờ khuya thì tuyệt đối không đứng trước gương chải tóc. Những lời răn dạy này, chắc chắn rằng ai trong chúng ta cũng đã nghe qua ít nhất một lần trong đời, dù có tin hay không thì mỗi lần nhớ lại vẫn thấy rờn rợn một cái gì đó.
Điều thú vị là những mẹo vặt dân gian và những vật phẩm tâm linh ấy đang được các nhà làm phim Việt đưa lên màn ảnh rộng ngày càng nhiều hơn. Và đây thực sự là tín hiệu đáng mừng, bởi nó cho thấy văn hóa dân tộc luôn có chỗ đứng riêng trong lòng khán giả, và điện ảnh Việt đang ngày càng biết cách tận dụng kho tàng đó một cách tinh tế hơn.
Tất nhiên, khi đã khai thác đề tài tâm linh ma quỷ thì không thể nào thiếu những vật phẩm mang đầy tính biểu tượng. Chúng xuất hiện trong hầu hết các bộ phim với vai trò là cầu nối giữa hai thế giới, hoặc được dùng để trấn yểm, làm phép, khai thông và bịt đóng những thứ mà mắt thường không thể thấy. Và ngay bây giờ, hãy cùng W2W điểm qua những vật phẩm tâm linh đáng sợ và kỳ bí nhất trong vũ trụ phim kinh dị Việt để xem đâu là món đồ mạnh nhất và xuất hiện thường xuyên nhất. Weirdo go!
Cành Dâu Tằm Và Roi Cá Đuối
Nếu tuổi thơ của nhiều người gắn liền với những cây roi mây hay cái chổi trên tay mẹ, thì trong thế giới tâm linh cũng tồn tại hai loại roi đặc biệt không kém. Chúng thường xuyên xuất hiện trong các nghi lễ trừ tà để trục vong ra khỏi thân xác người sống, và ta có thể thấy rõ điều đó trong Đèn âm hồn lẫn Hoàng tử quỷ. Mỗi lần những cây roi này quất lên da thịt là những vong hồn lại oằn mình kêu la thảm thiết. Cảnh tượng đó trông thì đau đớn, nhưng thật ra lại có một nền tảng dân gian khá thú vị đằng sau.
Cành dâu tằm trong tiếng Hán phát âm gần với chữ tang, có nghĩa là tang thương và tang tóc. Người xưa vì thế thường dùng nó như một loài cây trừ tà, trồng ở sân sau để ma quỷ không dám lẻn vào ban đêm. Lý giải cho điều này là cây dâu tằm mang đặc tính âm nặng, mà ma quỷ lại thường sợ những thứ có tính âm cao hơn bản thân chúng.
Còn roi cá đuối thì được làm từ phần đuôi cá đuối phơi khô, đúng phần chứa gai độc, nên khi đánh lên da thịt sẽ gây ra cảm giác đau đớn thực sự. Người xưa tin rằng nó chứa sát khí mạnh, lại là bộ phận của sinh vật sống dưới biển sâu nên có khả năng thanh lọc và trấn áp các thế lực âm. Ngoài việc được dùng trong nghi lễ, cả hai loại roi này còn được treo ở đầu giường hay góc phòng để dọa vong hồn, giúp trẻ nhỏ ngủ ngon giấc hơn mà không bị ma quỷ quấy phá.
Cành dâu tằm và roi cá đuối không chỉ là vũ khí trừ tà mà còn là biểu tượng của triết lý âm dương trong văn hóa dân gian Việt.
Mặt Nạ Chuột Trong Kẻ Ăn Hồn
Mỹ thuật truyền thống Việt Nam có bức tranh dân gian Đông Hồ nổi tiếng mang tên Đám cưới chuột, còn gọi là Chuột vinh quy. Bức tranh mang hàm ý châm biếm xã hội xưa, khi loài chuột phải hối lộ mèo mới được tổ chức đám cưới, giống như cách dân chúng phải đút lót quan lại để được sống yên ổn.
Và trong Kẻ ăn hồn, đám cưới của Phong và Sang được dàn dựng hệt như bức tranh ấy với những chiếc mặt nạ chuột và bầu không khí u ám đến rợn người. Sự tương đồng này không phải ngẫu nhiên. Người dân trong làng vốn là hậu duệ của một băng cướp khét tiếng, sau phải sống ẩn trên núi vì tội ác của tổ tiên. Đeo mặt nạ là cách để họ nhắc nhở bản thân về quá khứ phải sống chui lủi như loài chuột, đồng thời cũng là lời nguyện cầu để tương lai đừng lặp lại những sai lầm ấy.
Điều đáng chú ý là trong phim, không chiếc mặt nạ nào giống nhau. Tất cả đều được làm thủ công bằng giấy bồi. Với dân làng Địa Ngục, đó còn là cách che đi danh tính để ma quỷ không thể nhận diện mà đòi mạng. Một đám cưới đáng ra phải được tổ chức trong ánh sáng và tiếng cười, thế mà giờ đây chỉ có thể diễn ra trong đêm tối, im lặng theo tiếng gõ mõ đều đặn. Áp lực của tội lỗi cha ông nặng nề đến mức cả tiếng cười cũng không dám cất lên.
Những chiếc mặt nạ chuột thủ công trong phim không chỉ là đạo cụ mà còn là ẩn dụ sâu sắc về tội lỗi, trốn chạy và bản sắc bị che giấu của cả một cộng đồng.
Bùa Xương Cá Trong Thám Tử Kiên
Trong văn hóa tâm linh dân gian, ma quỷ vốn sợ nhất những vật sắc nhọn chứa nhiều sát khí. Đó là lý do nhiều người tin rằng để dao dưới gối sẽ tránh được ma quấy rầy ban đêm. Và trong Thám tử Kiên, yếu tố đó được khai thác qua một vật phẩm khá đặc biệt, đó là bùa xương cá do ông thầy Tịnh tự sáng chế để thao túng người dân về thực thể ma da chuyên lấy đầu người xấu số. Người dân trong phim, vì sợ hãi, đã treo bùa xương cá trước cửa nhà như một lá bùa bảo hộ.
Bùa xương cá không có nguyên mẫu cụ thể ngoài đời mà được lấy cảm hứng từ cây tùng xương cá và tục thờ xương cá của cư dân vùng ven sông biển. Ngoài đời, cây tùng xương cá thường được dùng làm vật phong thủy vì sức sống bền bỉ và mùi hương có khả năng xua đuổi côn trùng, đặc biệt là muỗi. Dân gian từ đó tin rằng loài cây này mang vận khí tốt và đẩy lùi những năng lượng tiêu cực.
Còn với người dân vùng biển, thờ xương cá voi là một tục lệ lâu đời, với mong muốn mỗi chuyến ra khơi sẽ thuận buồm xuôi gió, tránh được bão tố và những nguy hiểm từ biển cả. Đạo diễn phim đã khéo léo kết hợp cả hai yếu tố này để tạo ra một vật phẩm vừa quen thuộc vừa đủ xa lạ để gây rùng mình cho người xem.
Nhạc Cụ Trong Các Nghi Lễ Trừ Tà
Chắc hẳn nhiều người còn nhớ cảm giác hồi hộp khi xem những cảnh trừ tà ở cao trào phim kinh dị Việt. Âm nhạc ở những phân đoạn đó không đơn giản chỉ là nền nhạc cho có, mà thực sự là một trong những yếu tố tạo nên nhịp điệu dồn dập và sức căng của cả cảnh phim.
Trong nhiều nền văn hóa và tôn giáo, một số loại âm thanh được xem là mang tần số năng lượng cao, có khả năng thanh lọc tâm hồn. Ở văn hóa Á Đông, trống, mõ, chuông, kèn là những nhạc cụ gần như bắt buộc phải có trong các nghi lễ trừ tà. Chúng không chỉ đơn thuần để đe dọa ác quỷ hay ép chúng lộ nguyên hình, mà còn là cách để gọi hồn phách người sống trở về, giữ cho tinh thần người đó tỉnh táo và không bị ma quỷ thao túng.
Trong Khế ước bán dâu, cảnh Thế Giang trừ tà được bao quanh bởi tiếng trống gõ dồn dập và tiếng chuông lắc liên hồi khiến quỷ tầm mộc rơi vào hoang mang, phải bịt tai la hét vì mất kiểm soát. Trong Hoàng tử Quỷ và Đèn âm hồn, những tiếng nhạc ấy lại một lần nữa trở thành gia vị không thể thiếu, vừa tăng tính điện ảnh vừa cho khán giả thấy văn hóa tâm linh được vận hành theo những quy tắc riêng của nó như thế nào.
Gương Và Vai Trò Cánh Cổng Tâm Linh
Ai trong chúng ta cũng biết ít nhất vài điều kiêng kị liên quan đến gương được ông bà truyền lại. Và đó không phải ngẫu nhiên, bởi trong hầu hết các nền văn hóa, gương từ lâu đã được xem là vật trung gian, là cánh cổng mỏng manh giữa cõi hư và cõi thực.
Trong Phí phông, cảnh trừ tà với trận đồ bát quái của hai anh em Còn và Dương có một chi tiết đáng chú ý, đó là chiếc gương nhỏ trên tay Còn chiếu thẳng vào Lua. Bề ngoài tưởng như không có gì đặc biệt, nhưng bên trong gương, hình ảnh ác linh hiện lên rõ ràng. Lúc này chiếc gương đóng vai trò như một vật giam giữ, trấn áp sức mạnh tâm linh của thực thể ác.
Còn trong Kẻ ăn hồn hay Tết ở làng Địa Ngục, mỗi lần Phong và Thị Thập nhìn vào gương là một lần linh hồn đang kiểm soát tâm trí họ lộ diện qua những nụ cười méo mó. Chiếc gương lúc này không còn phản chiếu ngoại hình mà phản chiếu bản chất bên trong, bóc trần thứ đang thực sự ẩn náu bên dưới lớp da người.
Chiếc gương trong phim kinh dị Việt không đơn thuần là đạo cụ trang trí, mà thường xuyên đóng vai trò như một cổng tâm linh phân định ranh giới giữa con người và thực thể tà ác.
Vòng Hạt Đen Trong Khế Ước Bán Dâu
Những chiếc vòng hạt mà chúng ta hay đeo hàng ngày thường được xem là vật trang sức kiêm phong thủy. Nhưng trong Khế ước bán dâu, một chiếc vòng với kích cỡ khổng lồ xuất hiện ở phân cảnh cao trào đã nâng tầm ý nghĩa của vật phẩm này lên một mức hoàn toàn khác.
Chất liệu tạo nên những chiếc vòng này thường là gỗ mun hoặc gỗ dâu tằm cổ thụ, với đặc tính âm mạnh và màu đen thuộc hệ thủy. Người xưa tin rằng những hạt đen này giúp thanh tẩy uế khí và tạo ra một kết giới giúp giam giữ thực thể tà ác. Khi tiếng trống vang lên trong phim, quỷ tầm mộc bị lùa vào giữa vòng và sức mạnh của nó bị kìm hãm lại, không thể tấn công ra ngoài.
Điều thú vị là cảnh tiếp theo khi chiếc vòng trói chặt tay chân quỷ và quật xuống nền gạch liên hồi thực sự rất mãn nhãn. Nhưng cũng phải nói thêm rằng, dù lớn đến đâu thì vòng hạt chỉ có thể trấn giữ, không thể tiêu diệt hoàn toàn thực thể ma quỷ. Để làm được điều đó còn cần kết hợp nhiều yếu tố khác. Điều này thực ra phản ánh rất đúng quan niệm tâm linh dân gian, khi không có một vật phẩm đơn độc nào đủ mạnh để một mình giải quyết mọi thứ.
Ngải Bất Tử Trong Người Bất Tử
Bùa ngải có thể xem là một trong những loại thuật mạnh và đáng sợ nhất trong văn hóa tâm linh Việt. Từ những cây ngải thông thường có khả năng trừ tà, cho đến những loại được luyện tà thuật để đi hại người, chúng đánh vào lòng tham của người luyện và thường khiến người đó phải trả giá rất đắt vào cuối đời.
Người bất tử khai thác yếu tố này theo một hướng độc đáo mà thời điểm ra mắt chưa có phim Việt nào làm tương tự. Loại ngải trong phim là sáng tạo của đạo diễn Victor Vũ, được xây dựng như một thực thể đủ rùng rợn để xoáy sâu vào khát khao bất tử của nhân vật Hùng.
Cây ngải bất tử trong phim Người Bất Tử là một trong những vật phẩm tâm linh được xây dựng công phu nhất trong điện ảnh kinh dị Việt, khi nó đồng thời là vũ khí, hình phạt và biểu tượng của lòng tham.
Cây ngải không chỉ là ác quỷ mà còn như một thực thể ký sinh bên trong Hùng. Nó ăn máu anh, khiến anh kiệt quệ cả thể xác lẫn tinh thần. Rồi khi anh chấp nhận làm lễ đổi lấy sự bất tử, nó lấy đi mạng sống của Liên, người anh yêu nhất, làm vật tế. Từ thời điểm đó, máu của Hùng và thân cây như hòa làm một, ám chỉ rằng họ đã ngang hàng nhau trong sự ích kỷ và tội lỗi.
Sức tàn độc của loại ngải này tăng dần theo thời gian, từ từ chiếm lấy tâm trí Hùng và kéo anh sâu hơn vào vòng xoáy của tội lỗi. Và cách duy nhất để chấm dứt tất cả là người con gái bị ngải lấy mạng phải tự tay giết Hùng, ấy là An, người mà Liên đã đầu thai. Cách xử lý này thực ra rất hay, bởi nó cho thấy quy luật nhân quả vận hành theo cách không thể nào tránh khỏi, dù người chịu hình phạt có tội hay không.
Búp Bê Giấy Và Hình Nhân Thế Mạng
Ngoài đời, hình nhân thế mạng được dùng để cúng giải hạn, người ta viết tên mình lên rồi đốt hoặc thả trôi sông với hi vọng hình nhân sẽ thay người đó chịu tai ương. Nhưng khi lên màn ảnh, chức năng đó đã bị đảo ngược hoàn toàn.
Trong Tết ở làng Địa Ngục, những con hình nhân mỗi lần xuất hiện lại kéo theo một sự kiện kỳ quái. Trong câu chuyện của Tam Quỷ về cu Bân, cậu bé mồ côi mẹ bị con hình nhân đỏ thao túng, khiến cậu gọi nó là mẹ và mang hai con búp bê giấy bồi về nhà. Nó hứa hẹn sẽ đón cậu sau khi tích đủ dương khí của đám trẻ con trong vùng. Người cha phát hiện ra và đốt cháy, cơ thể con hình nhân vì thế cũng bị thiêu đến mất nhân dạng.
Rồi một lần khác, khi thị Lam đang tuyệt vọng vì mất chồng, Đại bất ngờ xuất hiện, hét lên và cắn đầu rồi đốt cháy con hình nhân. Từ đó, đôi mắt thị Lam chỉ còn lại tròng đen. Thị là người duy nhất trong làng làm hình nhân, nên việc Đại xé đầu và đốt cháy con búp bê đó giống như đang gián tiếp đốt đi phần nhân tính còn sót lại bên trong thị, biến thị thành tay sai hoàn toàn cho Thập Nương.
Bức Tranh Mười Và Phong Ấn Linh Hồn
Phong ấn ác linh là một khái niệm không còn xa lạ trong dòng phim kinh dị. Và một trong những cách xử lý đẹp nhất của điện ảnh Việt về chủ đề này là bức tranh thiếu nữ trong tà áo dài trắng của Mười, thứ đã gây ra sự rùng rợn lẫn chút thương cảm cho khán giả ngay từ khi phim ra mắt.
Bức tranh bị phong ấn bởi cây trâm cài tóc. Khi chiếc trâm bị tháo ra, linh hồn thoát khỏi sự giam cầm và nhập vào thân xác người sống để thực hiện những màn trả thù chứa đầy oán khí của một người con gái đầy hận thù.
Một chi tiết đáng chú ý là khi vẽ bức tranh, anh họa sĩ Nguyễn đã dừng lại đúng lúc tới đôi mắt. Bởi đôi mắt của Mười có khả năng thôi miên tâm trí người nhìn, nên khi linh hồn còn bị giam giữ, đôi mắt ấy phải bị che đi. Bức tranh tuy mang màu sắc hoài cổ và đẹp theo cách cổ điển, nhưng người con gái trong tranh luôn có dáng ngồi và đôi mắt bình lặng đến kỳ lạ. Chính sự bình lặng đó tạo ra một đối lập đáng sợ, vì khi oán khí xuất hiện, bức tranh bắt đầu méo mó và trở nên rùng rợn như chính những nỗi hận thù sâu thẳm bên trong cô gái ấy.
Bức tranh Mười là một trong những vật phẩm phong ấn ấn tượng nhất của điện ảnh kinh dị Việt, khi cái đẹp hoài cổ và sự rùng rợn tâm linh cùng tồn tại trên một tờ giấy.
Những Vật Phẩm Còn Chờ Được Khám Phá
Khép lại hành trình điểm qua những vật phẩm tâm linh đáng sợ và kỳ bí trong vũ trụ phim kinh dị Việt, có thể thấy rõ rằng hầu hết những món đồ này đều được tạo nên từ niềm tin tín ngưỡng được tích lũy qua nhiều thế hệ, vào những giai đoạn mà khoa học còn chưa thể lý giải được mọi thứ xảy ra xung quanh con người.
Những vật phẩm được kể đến ở đây vẫn chưa phải tất cả. Còn rất nhiều thứ chưa được nhắc đến, và với sự phát triển của công nghệ làm phim hiện nay, hoàn toàn có thể kỳ vọng sẽ thấy nhiều vật phẩm tâm linh mang đậm nét văn hóa hơn nữa xuất hiện trong tương lai. Đề tài kinh dị dân gian Việt còn rất nhiều thứ để khai thác, và điều chúng ta cần là những nhà làm phim đủ tài năng lẫn tâm huyết để đưa kho tàng đó lên màn ảnh một cách xứng đáng.
Còn bạn thì sao? Bạn đã từng thấy những vật phẩm này ở ngoài đời thực chưa? Hay bạn còn biết những vật phẩm tâm linh nào thú vị khác mà W2W chưa đề cập không? Để lại bình luận bên dưới để cùng nhau khám phá thêm nhé!
Discussion about this post