Năm 2003, Bong Joon Ho khắc tên mình vào lịch sử điện ảnh bằng một khoảnh khắc tưởng chừng đơn giản: ánh mắt Song Kang-ho nhìn thẳng vào ống kính. Không một lời thoại, không nhạc nền, chỉ là cái nhìn – lạnh, trống rỗng, và dường như đang hỏi chính khán giả: mày có chắc mình vô tội không?
Mười sáu năm sau, khi Bong Joon Ho đang chuẩn bị viết lại lịch sử với Parasite, thì ngoài đời thực, công lý cũng bất ngờ trở lại. Cảnh sát Hàn Quốc thông báo đã xác định được kẻ đứng sau chuỗi án mạng Hwaseong từng ám ảnh cả đất nước – vụ án vốn là nguồn cảm hứng cho Memories of Murder.
Tên hắn là Lee Choon-jae, 56 tuổi, và nghịch lý thay, hắn đang ngồi tù vì một tội khác hoàn toàn.
Câu hỏi được cả thế giới đặt ra: Liệu hắn có từng xem bộ phim kể về chính tội ác của mình? Câu trả lời lạnh người: Tôi đã xem. Không cảm thấy gì cả.
Và đó là lúc người ta nhận ra – công lý đôi khi đến muộn đến mức chẳng còn ai thấy hả hê.
Cùng W2W quay lại Memories of Murder – nơi nỗi ám ảnh của cả một quốc gia hóa thành một kiệt tác điện ảnh.
Tội ác triền miên nhấn chìm Hàn Quốc
Năm 1986, Hwaseong chỉ là một vùng quê hiền hòa quanh thủ đô Seoul, nơi những con đường đất dẫn ra đồng lúa trải dài, nơi người ta tin rằng ác mộng chỉ có trong truyện tranh. Nhưng tháng 9 năm đó, sự bình yên vỡ nát.
Thi thể một bà lão 71 tuổi được phát hiện trên cánh đồng. Nửa thân dưới trần truồng, dấu vết giằng co hiện rõ. Cảnh sát hoang mang – vùng đất chưa từng biết đến bạo lực giờ đây trở thành hiện trường của tội ác.
Vài tuần sau, một phụ nữ trẻ bị sát hại trên đường về nhà. Lần này, mô-típ bắt đầu hiện hình: rình rập, cưỡng hiếp, rồi siết cổ bằng chính đôi tất của nạn nhân. Dấu hiệu của một con thú biết tính toán.
Tháng 11, thêm một phụ nữ khác bị tấn công nhưng may mắn sống sót. Cô kể lại những câu hỏi kỳ dị mà hung thủ thì thầm trong đêm: Chồng em làm gì? Có mấy đứa con? – như thể hắn ghen tị với cuộc sống mà hắn không bao giờ có được.
Hwaseong – vùng đất bình yên biến thành địa ngục trong một đêm.
Cuối năm 1986, cơn ác mộng tiếp diễn. Nạn nhân mới chỉ mất tích vài giờ trước khi được tìm thấy trong tình trạng kinh hoàng. Rồi một cô gái 21 tuổi biến mất, và chỉ một tuần sau, xác cô bị phát hiện – tay bị trói bằng áo ngực, đầu quấn bằng quần lót.
Đến 1991, con số nạn nhân đã là 10. Tất cả đều bị siết cổ bằng chính quần áo của mình.
Cảnh sát huy động 180.000 người, kiểm tra hơn 21.000 nghi phạm, thu thập hàng trăm mẫu DNA, vân tay, tóc… nhưng kết quả vẫn là con số không.
Một tin đồn lan ra: kẻ sát nhân chỉ giết phụ nữ mặc đồ đỏ vào những ngày mưa. Cảnh sát giăng bẫy bằng những mồi nhử cải trang – vô ích.
Nỗi sợ lan khắp đất nước. Hàn Quốc chưa bao giờ chứng kiến một tội ác dai dẳng đến vậy. Trong khi người dân cầu nguyện, cảnh sát lại chìm trong mớ dữ kiện rối rắm. Mẫu máu nhầm nhóm, bằng chứng bị thất lạc, lời khai mâu thuẫn.
Cuối cùng, chỉ một người bị kết án – Yoon, kẻ có nhóm máu không khớp và đôi chân khập khiễng vì bại liệt. Anh bị tra tấn, buộc viết lời thú tội. Hai mươi năm tù cho một tội anh không phạm.
Kiệt tác sinh ra từ bi kịch
Sau Barking Dogs Never Bite, Bong Joon Ho quyết định kể một câu chuyện tội phạm kiểu khác – không phải truy bắt hung thủ, mà là soi vào con người.
Ông nghiên cứu suốt một năm, phỏng vấn hàng chục thanh tra, nhà báo, gia đình nạn nhân. Nhưng nhân vật chính – kẻ sát nhân – thì mãi mãi vắng mặt.
Nguồn cảm hứng quan trọng đến từ vở kịch Come to See Me (1996) của Kim Gwang-rim và cuốn truyện tranh From Hell của Alan Moore. Từ đó, Bong Joon Ho định hình một tác phẩm không chỉ về giết chóc mà còn về bệnh hoạn của xã hội – một hệ thống mục ruỗng cho phép quái vật tồn tại.
Bong Joon Ho trên trường quay – nơi ông biến bi kịch thành nghệ thuật.
Trong phim, những thanh tra ở Hwaseong không phải anh hùng. Họ vụng về, nóng nảy, tin vào linh cảm hơn là chứng cứ. Một cú đá, một cái tát thay cho thẩm vấn. Sự ngu dốt và vô vọng ấy khiến khán giả vừa cười vừa rùng mình.
Và rồi, cái kết – Park Doo-man trở lại cánh đồng năm xưa, nghe một bé gái nói có người đàn ông từng đứng ở đây, trông rất bình thường. Anh nhìn thẳng vào máy quay. Ánh mắt chất vấn. Không chỉ kẻ sát nhân, mà cả xã hội, cả chúng ta.
Memories of Murder không cần tìm ra thủ phạm, vì thứ nó muốn kết án không phải một người, mà là cả hệ thống.
Bộ phim ra mắt năm 2003 và lập tức trở thành hiện tượng. Nó khiến vụ án Hwaseong không bao giờ bị lãng quên. Gia đình các nạn nhân biết rằng, dù công lý chưa đến, ít nhất thế giới vẫn còn nhớ đến họ.
Vén màn sự thật
Ngày 18 tháng 9 năm 2019, cảnh sát tỉnh Gyeonggi công bố tin chấn động: họ đã tìm ra hung thủ thật sự. Mẫu DNA từ đồ lót của nạn nhân khớp với Lee Choon-jae, 56 tuổi, đang thụ án chung thân vì giết chị dâu năm 1994.
Chỉ vài tuần sau, Lee thú nhận: hắn đã giết 14 người, cưỡng hiếp hơn 30 phụ nữ.
Câu hỏi được đặt ra – vì sao hắn dừng lại? Câu trả lời nằm trong bi kịch của chính hắn. Lee là kẻ vũ phu, thường xuyên đánh đập vợ. Khi bị thẩm vấn, hắn hỏi cảnh sát: Tội cưỡng hiếp bị bao nhiêu năm? Giết người thì bao nhiêu năm?
Lạnh lùng, tỉnh bơ, như thể đang tính toán một phép toán.
Phương thức giết người của hắn trùng khớp: dùng quần áo siết cổ, mặc lại đồ cho nạn nhân trước khi ra tay – để gieo hy vọng rồi tự tay cướp đi.
Lee Choon-jae – kẻ giết người thật sự sau hơn ba thập kỷ lẩn trốn.
Thế nhưng, khi sự thật được phơi bày, thời hiệu truy tố đã hết. Lee Choon-jae không thể bị xét xử. Hắn vẫn ngồi tù – nhưng cho một tội khác.
Còn Yoon, người bị kết án oan, đã mất 30 năm cuộc đời. Khoản bồi thường 1,3 triệu đô không thể mua lại tuổi trẻ bị đánh cắp.
Với các gia đình nạn nhân, việc biết tên hung thủ chỉ là một vết dao khác. Công lý muộn màng không đủ để chữa lành.
Khi được hỏi có xem Memories of Murder không, Lee trả lời: Có, nhưng không cảm thấy gì.
Câu nói đó khiến cả Hàn Quốc lạnh sống lưng. Vì người ta nhận ra: đôi khi, quái vật không sống trong bóng tối, mà ngồi giữa chúng ta, nhìn cùng một bộ phim, nhưng chẳng thấy gì ngoài sự trống rỗng.
Nghệ thuật, ký ức và công lý
Cái đẹp kỳ lạ của Memories of Murder nằm ở chỗ – nó không hề già đi. Gần hai thập kỷ trôi qua, bộ phim vẫn vang vọng, vì nó không chỉ kể về một vụ án, mà là nỗi sợ của cả loài người: sự bất lực trước cái ác.
Bong Joon Ho không dựng nên anh hùng. Ông dựng nên con người – những kẻ cố tìm công lý trong một thế giới mục nát. Và khi công lý cuối cùng đến, nó lại đến muộn đến mức chẳng ai còn đủ sức vui mừng.
Cánh đồng – nơi tội ác bắt đầu, và cũng là nơi ký ức không bao giờ khép lại.
Memories of Murder và vụ Hwaseong đã gắn chặt với nhau như hai mặt của cùng một tấm gương: một bên là nghệ thuật, một bên là hiện thực. Một bộ phim về vụ án chưa được phá – và rồi, chính nó khiến người ta không ngừng tìm kiếm sự thật cho đến khi hung thủ bị phơi bày.
Nhưng điều nghịch lý là, ngay cả khi sự thật được tìm thấy, không ai thực sự được giải thoát.
Công lý không hoàn hảo. Nhưng ít nhất, ký ức vẫn còn.
Kết
Và đó là toàn bộ tấn bi kịch – cả trong phim lẫn ngoài đời – của Memories of Murder.
Một bộ phim ra đời từ bóng tối, để rồi trở thành ánh đèn soi chiếu vào những góc khuất của xã hội Hàn Quốc.
Nếu có điều gì khiến nó vĩ đại, thì đó không chỉ là kỹ thuật, diễn xuất hay kịch bản, mà là sự thật trần trụi: đôi khi, kẻ ác không phải quái vật, mà là con người – bình thường, rất bình thường.
Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng W2W Movie đến cuối bài viết.
Và nếu ngoài kia, bầu trời có vẻ yên bình, hãy nhớ rằng, có những ký ức không bao giờ ngủ yên.
Discussion about this post