Nhắc đến văn học và điện ảnh kinh dị Nhật Bản, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới ma nữ tóc dài, những lời nguyền cổ xưa hay các nghi thức tâm linh đầy ám ảnh. Tuy nhiên, có một nhánh kinh dị khác âm thầm hơn, lạnh lẽo hơn và nguy hiểm hơn rất nhiều, đó là kinh dị tâm lý. Ở thế giới đó, nỗi sợ không đến từ ma quỷ, mà đến từ chính con người, từ những tổn thương, ám ảnh và sự tàn nhẫn tưởng như rất đời thường.
Hirotaka Adachi, được biết đến rộng rãi với bút danh Otsuichi, chính là một trong những cái tên tiêu biểu cho dòng kinh dị ấy. Văn chương của ông không cần máu me phô trương, cũng không cần những cú jump scare rẻ tiền. Otsuichi gieo rắc nỗi sợ bằng sự im lặng, bằng những mảnh đời méo mó, và bằng cách buộc người đọc phải đối diện với mặt tối nhất của bản thân.
Zoo là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Otsuichi, từng gây bão trong cộng đồng yêu truyện kinh dị tại Việt Nam. Ít ai biết rằng, tác phẩm này đã được chuyển thể thành phim điện ảnh, gồm năm dị truyện độc lập, mỗi câu chuyện mang một màu sắc, một phong cách kể và một cú sốc tinh thần khác nhau.
Kazari và Yoko khi sự tàn nhẫn đội lốt tình mẫu tử
Nếu phải chọn một câu chuyện khiến người xem đau đớn nhất trong tuyển tập Zoo, thì Kazari và Yoko chắc chắn là ứng viên hàng đầu. Không cần quái vật, không cần thế lực siêu nhiên, câu chuyện này vẫn đủ sức bóp nghẹt cảm xúc người xem bằng một bi kịch gia đình trần trụi.
Yoko và Mẹ
Yoko là một cô bé sống trong bạo lực gia đình. Cô bé bị mẹ bỏ đói, không được tắm rửa, phải ngủ trên sàn nhà và mang trên người đầy vết thương. Trái ngược hoàn toàn là Kazari, người chị song sinh được mẹ cưng chiều hết mực. Kazari được ăn ngon, mặc đẹp và sống trong sự ưu ái tuyệt đối. Điều đáng sợ là Yoko không hề oán hận, thậm chí còn ngưỡng mộ chị gái mình, bởi ít ra cô bé còn được ăn đồ thừa của Kazari.
Sự bất công ấy kéo dài cả ở trường học, nơi Yoko tiếp tục bị bắt nạt vì vẻ ngoài bẩn thỉu và thân phận thấp kém. Cho tới khi một biến cố nhỏ nhưng mang tính cứu rỗi xuất hiện, chú chó Aso lông trắng. Nhờ mang Aso về cho bà Suzuki, Yoko lần đầu tiên trong đời được ăn một bữa cơm tử tế, được tắm rửa sạch sẽ và được đối xử như một con người.
Yoko và Bà Suzuki
Bà Suzuki trở thành ánh sáng hiếm hoi trong cuộc đời tăm tối của Yoko. Nhưng ánh sáng ấy vụt tắt khi bà đột ngột qua đời, để lại Yoko một lần nữa đối diện với thực tại tàn nhẫn. Bi kịch lên tới đỉnh điểm khi Kazari phá hỏng máy tính của mẹ và quyết định đổ toàn bộ tội lỗi lên Yoko. Trong khoảnh khắc bị dồn vào đường cùng, Yoko nghĩ ra một kế hoạch điên rồ nhưng lạnh lùng, đổi thân phận với chị gái mình.
Cái chết của Kazari không chỉ là một tai nạn, mà là kết quả của sự vô cảm kéo dài. Người mẹ yêu cầu cô bé cải trang Yoko viết thư tuyệt mệnh, rồi lảng tránh câu hỏi liệu bà có đẩy con gái mình hay không. Kazari chết, Yoko biến mất, và người mẹ tiếp tục sống trong thế giới tự dối mình.
Kazari và Yoko không kể một câu chuyện kinh dị theo nghĩa thông thường. Nó kể về sự thờ ơ, về bạo lực được hợp thức hóa dưới danh nghĩa gia đình, và về cách một đứa trẻ bị buộc phải trưởng thành bằng cái giá quá đắt.
Bảy căn phòng và trò chơi sinh tử của logic tàn nhẫn
Bảy căn phòng là dị truyện mang màu sắc thriller rõ rệt nhất trong tuyển tập Zoo. Câu chuyện mở ra bằng hình ảnh hai chị em bị nhốt trong một căn phòng bê tông kín mít, chỉ có bánh mì, nước và một rãnh nước bẩn đen ngòm. Không gian này ngay lập tức tạo cảm giác ngột ngạt, cô lập và vô vọng.
Điểm đặc biệt của câu chuyện nằm ở cấu trúc bảy căn phòng được kết nối bằng rãnh nước. Satoshi, cậu bé nhỏ con, trở thành mắt xích duy nhất có thể di chuyển giữa các phòng. Qua lời kể của Satoshi, người xem dần nhận ra một quy luật giết người lạnh lùng đang diễn ra. Mỗi ngày, một cô gái ở phía bên trái sẽ bị sát hại đúng vào 6 giờ.
Khi máu bắt đầu tràn trong rãnh nước, mọi nghi ngờ tan biến. Tên sát nhân không hành động ngẫu nhiên. Hắn tuân theo một lịch trình chính xác, và những người bị nhốt chỉ là gia súc chờ tới lượt bị xẻ thịt.
Điều khiến câu chuyện trở nên ám ảnh không phải là hình ảnh tên sát nhân cầm cưa máy, mà là khoảnh khắc người chị chấp nhận hy sinh. Cô dùng chính mạng sống mình làm mồi nhử để Satoshi có cơ hội nhốt tên sát nhân lại và giải cứu những người khác.
Bảy căn phòng không nói nhiều về cái ác, mà nói về sự lựa chọn trong hoàn cảnh cùng đường. Khi cái chết trở thành điều không thể tránh khỏi, con người sẽ làm gì để cứu người mình yêu thương. Câu trả lời của Otsuichi luôn đơn giản nhưng đau đớn.
SO-far – Khi đứa trẻ trở thành nạn nhân của sự phủ nhận
Câu chuyện thứ ba mở ra trong một bầu không khí rất đời thường, với một gia đình nhỏ gồm bố, mẹ và cậu con trai. Vào một buổi tối, khi cậu bé đang ngồi nghe bản tin về một vụ tai nạn giao thông khiến hai người thiệt mạng, một chuyện lạ xảy ra: người bố, lẽ ra đang ở ngoài cùng vợ, lại xuất hiện ngay trước mặt cậu. Ông trò chuyện bình thản, như thể chưa có gì bất thường xảy ra. Nhưng ngay sau đó, người mẹ bước ra từ trong bếp và yêu cầu cậu bé đi học, khẳng định rằng trong nhà không hề có bố. Khi cậu bé đem thắc mắc này hỏi bố mình, thứ cậu nhận lại chỉ là sự im lặng đầy khó hiểu.
Sự mâu thuẫn ấy không dừng lại ở một buổi tối. Sáng hôm sau, trên đường về nhà, cậu bé lại nhìn thấy bố đang ngồi một mình trong công viên. Thế nhưng người mẹ, một lần nữa, không hề nhận ra sự tồn tại của chồng. Bà nói rằng bố cậu đã đi xa, và từ giờ chỉ còn hai mẹ con nương tựa vào nhau. Mỗi người lớn đều kể cho cậu bé một câu chuyện giống nhau, chỉ khác ở chỗ ai mới là người đã mất trong vụ tai nạn đêm hôm đó. Và cậu bé, trong sự ngây thơ của mình, trở thành người duy nhất có thể nhìn thấy cả hai.
Bị kẹt giữa hai thế giới, cậu bé bất đắc dĩ trở thành người truyền tin cho bố và mẹ. Nhưng càng về sau, mọi thứ càng trở nên nặng nề. Mối quan hệ giữa hai người lớn ngày một căng thẳng, và áp lực dồn hết lên đứa trẻ. Một buổi tối, trong cơn nóng giận, người bố lớn tiếng với cậu bé. Từ khoảnh khắc ấy, thế giới của cậu bắt đầu rạn nứt. Cậu không còn nhìn thấy bố và mẹ cùng lúc nữa. Khi ở bên mẹ, bố biến mất. Khi ở bên bố, mẹ không còn hiện diện.
Cuối cùng, cậu bé đưa ra một lựa chọn đau đớn: ở lại với thế giới của mẹ. Và cũng từ đó, bố hoàn toàn biến mất khỏi cuộc sống của cậu. Câu chuyện chuyển sang một phòng khám tâm lý, nơi cậu bé được đưa tới điều trị vì không còn nhìn thấy hay cảm nhận được sự tồn tại của cha mình. Lúc này, sự thật mới được hé lộ. Sau một cuộc cãi vã, cha và mẹ đã quyết định sống như thể người kia không còn tồn tại, và ép cậu bé phải tin vào điều đó. Không chỉ vậy, họ còn buộc cậu phải chọn một người để biến mất hoàn toàn. Chính sự phủ nhận tàn nhẫn ấy đã gây ra chấn thương tâm lý nghiêm trọng, khiến cậu bé mất đi khả năng cảm nhận sự hiện diện của cha. Dù vậy, cuộc sống vẫn phải tiếp diễn. Trong nỗi cô độc của mình, cậu bé lặng lẽ vẽ lại hình ảnh người cha, với một hy vọng mong manh rằng gia đình có thể trở nên tốt đẹp hơn.
Bài thơ từ những tia nắng – Khi máy móc học cách sợ mất mát
Câu chuyện thứ tư là một mảnh ghép đặc biệt, không chỉ bởi nội dung mà còn vì đây là phần duy nhất được thể hiện dưới dạng phim hoạt hình. Nhân vật chính là một cô gái robot, được tạo ra để phục vụ một nhà khoa học trẻ sống cô lập giữa rừng sâu. Công việc của cô rất đơn giản và lặp lại: pha cà phê, lau dọn, nấu ăn và chăm sóc vườn rau. Với khả năng học hỏi nhanh chóng của một người máy, cô tiếp thu mọi thứ chỉ trong thời gian ngắn.
Một ngày nọ, khi nhìn thấy một con chim chết, cô gái thản nhiên ném nó ra xa khỏi nhà theo phản xạ máy móc. Chính khoảnh khắc ấy khiến nhà khoa học nhận ra rằng anh cần dạy cô về cái chết. Từ đó, cuộc sống của họ dần thay đổi. Anh dạy cô nhiều điều hơn về thế giới, còn cô bắt đầu học được niềm vui sống, thay vì chỉ tồn tại như một cỗ máy vô cảm.
Trong một lần nằm ngắm bầu trời trên bãi cỏ, cô gái robot kiểm tra lại dữ liệu của chính mình và nhận ra rằng cô sẽ ngừng hoạt động sau một khoảng thời gian rất cụ thể. Ý nghĩ về ngày mọi thứ chấm dứt bắt đầu ám ảnh cô. Khi phát hiện một con thỏ bị rơi xuống vách núi, cô cố gắng cứu nó, nhưng một trận sạt lở bất ngờ đã chôn vùi cả hai. Dù bị hư hỏng nặng, cô vẫn cố gắng trở về trong đêm mưa, trên tay ôm chặt con thỏ. Khi nhà khoa học tìm thấy cô, điều cô quan tâm duy nhất là cầu xin anh cứu lấy sinh vật bé nhỏ kia. Lần đầu tiên, cô thực sự cảm nhận được nỗi buồn trước cái chết của một sinh linh khác.
Cô thổ lộ rằng mình không hài lòng với việc được tạo ra, bởi cô sợ một ngày nào đó sẽ mất đi người đã ở bên mình, giống như con thỏ kia. Sáng hôm sau, sau khi chôn cất con thỏ, cả hai cùng ngồi ngắm mặt trời. Một con số được thốt lên, và cô hiểu rằng chỉ những robot như cô mới biết chính xác thời khắc bản thân sẽ ngừng hoạt động. Khi tai nạn xảy ra, cô đã nhìn thấy sự thật: những tòa nhà phủ đầy rêu phong, và loài người đã tuyệt chủng từ rất lâu. Nhà khoa học cũng thú nhận rằng anh, giống như cô, là sản phẩm của một vòng lặp kéo dài hàng trăm năm. Hiểu ra tất cả, cô ôm lấy anh bật khóc. Khi hoạt động của nhà khoa học dừng lại, cô giữ lời hứa, chôn cất anh trên ngọn đồi, bên cạnh vô số ngôi mộ khác.
Sở thú – Địa ngục nằm trong ký ức
Câu chuyện thứ năm mở ra bằng hình ảnh một người đàn ông tỉnh dậy trong căn phòng tối tăm, ẩm thấp, trên tay cầm một tấm ảnh của một người phụ nữ đang phân hủy. Dòng thời gian quay ngược lại 104 ngày trước, khi anh còn sống cùng cô bạn gái xinh đẹp trong chính căn phòng ấy, nơi từng chứa đựng rất nhiều kỷ niệm hạnh phúc.
Sự thật dần lộ diện: người phụ nữ trong bức ảnh chính là bạn gái của anh. Mỗi ngày, có kẻ gửi cho anh một tấm ảnh ghi lại quá trình phân hủy của cô. Anh tin rằng có một kẻ bệnh hoạn đang trêu đùa mình. Nhưng 92 ngày trước, trong một chuyến đi tưởng chừng bình thường, cô gái bất ngờ yêu cầu anh đưa mình đến sở thú đã bỏ hoang. Dù ngạc nhiên, anh vẫn làm theo. Giữa không gian trống rỗng và lạnh lẽo ấy, cô gái bất ngờ nói lời chia tay. Trong cơn hoảng loạn và tuyệt vọng, người đàn ông đã ra tay sát hại chính người mình yêu, giấu xác cô trong một góc sở thú rồi bỏ đi.
Không hề có kẻ sát nhân nào khác. Chính anh là người quay lại sở thú mỗi ngày, chụp ảnh cái xác và tự dằn vặt mình trong một màn kịch kéo dài. Bị ám ảnh bởi hành động của bản thân, người đàn ông sống mãi trong ký ức về chuyến đi định mệnh ấy, không bao giờ có thể thoát ra khỏi địa ngục do chính mình tạo ra.
Kết thúc
Năm dị truyện, năm đạo diễn, năm tông màu khác nhau, Zoo đã mang đến một trải nghiệm điện ảnh vừa rùng rợn vừa day dứt. Mỗi câu chuyện là một lát cắt u ám của con người, nơi nỗi sợ không đến từ quái vật mà từ chính lựa chọn và sự ích kỷ của chúng ta. Với những ai yêu thích văn học kinh dị Nhật Bản và các tác phẩm của Otsuichi, đây chắc chắn là một bản chuyển thể đáng để xem đi xem lại. Còn bây giờ, nếu bạn có cảm nghĩ gì về bộ phim, hãy để lại bình luận bên dưới.
Discussion about this post