Vài năm trở lại đây, Hollywood – đặc biệt là mảng hoạt hình – đang trải qua một hiện tượng khá kỳ lạ: hàng loạt tác phẩm được đầu tư cực lớn, kỹ xảo hoành tráng, đội ngũ sản xuất hùng hậu, nhưng khi ra mắt thì flop không thương tiếc.
Điểm chung? Hầu hết trong số đó đều bị dán nhãn woke – tức là những bộ phim cố gắng lồng ghép thông điệp xã hội, đa dạng chủng tộc, giới tính hoặc bình đẳng giới – nhưng lại lồng ghép theo cách gượng gạo, thiếu tinh tế và khiến khán giả cảm giác như đang ngồi nghe TED Talk hơn là xem phim.
Tất nhiên, phản ánh xã hội không xấu. Nhưng một khi thông điệp trở thành mục đích thay vì chất liệu để kể chuyện, thì phim dễ trượt dài trong thất bại.
Vậy điều gì khiến các bộ phim woke này flop đến thế? Cùng W2W điểm lại những ví dụ kinh điển nhất trong vài năm qua nhé.
Strange World (2022) – Khi thế giới lạ lẫm thật… nhưng chẳng ai muốn bước vào
Strange World từng được Disney kỳ vọng là bom tấn hoạt hình mới với bối cảnh phiêu lưu hoành tráng và thông điệp môi trường. Nhưng rốt cuộc, phim không chỉ flop mà còn flop đến mức hãng phải âm thầm gỡ khỏi truyền thông chỉ sau vài tháng.
Doanh thu toàn cầu chỉ đạt khoảng 73 triệu USD, trong khi chi phí sản xuất và marketing vượt 180 triệu. Tức là lỗ hơn 100 triệu – con số khiến chính Disney cũng ngậm ngùi.
Điều đáng nói là: về mặt kỹ thuật, phim không hề tệ. Nhưng tất cả tinh hoa – từ cuộc phiêu lưu kỳ bí, mối quan hệ cha con cảm động – đều bị nhấn chìm bởi cách kể chuyện rời rạc và cố gắng nhấn mạnh các yếu tố xã hội.
Nhân vật Ethan được giới thiệu là gay ngay từ đầu, với crush đồng giới xuất hiện liên tục dù điều này chẳng hề ảnh hưởng đến mạch truyện.
Khán giả không phản đối nhân vật LGBTQ+, họ chỉ mệt vì cách thể hiện quá checklist, như thể bộ phim được dựng ra để chứng minh điều gì đó chứ không phải kể chuyện.
Và thế là Strange World trở thành ví dụ điển hình cho thất bại kiểu Disney hiện đại: có ý tưởng tốt, đồ họa đẹp, nhưng đánh mất thứ quan trọng nhất – cảm xúc thật của người xem.
Lightyear (2022) – Khi Pixar mất tín hiệu từ chính ngôi sao của mình
Lightyear từng được Pixar quảng bá là phần phim riêng của Buzz – nhân vật huyền thoại trong Toy Story. Ý tưởng nghe có vẻ thú vị, nhưng thực tế lại là một cú hụt nặng.
Ngay từ trailer, việc thay đổi diễn viên lồng tiếng Chris Evans thay Tim Allen đã khiến fandom chia rẽ. Nhưng điều khiến người ta ngán hơn là phiên bản Buzz này quá khác.
Không còn là chàng phi hành gia vui tính, lạc quan, mà là một người đàn ông nặng trĩu nội tâm và đầy mâu thuẫn.
Đỉnh điểm là cảnh hôn đồng giới giữa hai nhân vật nữ – chi tiết bị cấm chiếu tại nhiều quốc gia, khiến doanh thu toàn cầu lao dốc.
Nhưng vấn đề thật sự không nằm ở cảnh đó, mà ở cách Pixar cố gắng đúng đắn chính trị hơn là làm một bộ phim ấm áp như họ từng làm với Up hay Inside Out.
Lightyear kết thúc với 226 triệu USD – con số tưởng lớn, nhưng là thảm họa với kinh phí 333 triệu. Một cú vấp đau điếng cho thương hiệu Toy Story từng khiến cả thế giới xúc động.
The Proud Family: Louder and Prouder (2022–2023) – Khi series dành cho trẻ em bỗng hóa thành buổi diễn thuyết
The Proud Family bản gốc từng là series hoạt hình vui tươi, ấm áp, đậm chất gia đình.
Nhưng phiên bản 2022–2023 lại biến thành một sản phẩm mang hơi hướng xã hội học ứng dụng.
Thay vì những câu chuyện nhẹ nhàng, series mới liên tục lồng ghép các vấn đề lịch sử, phân biệt chủng tộc, và chính trị Mỹ theo cách trực diện đến mức gây ngộp.
Với người lớn, có thể xem đây là nỗ lực đáng trân trọng. Nhưng với trẻ em – đối tượng chính của Disney Channel – thì mọi thứ trở nên quá nặng nề.
Phụ huynh phản ứng dữ dội. Nhiều người tuyên bố hủy Disney+ sau khi thấy cảnh các nhân vật đứng đọc diễn văn về lịch sử phân biệt chủng tộc Mỹ.
Từ một thương hiệu vui vẻ, Disney đã biến The Proud Family thành một cuộc tranh luận chính trị thu nhỏ.
Kết quả: IMDb 3.2/10, Metacritic 0.8 điểm user score – con số đủ khiến bất kỳ nhà sản xuất nào toát mồ hôi.
Ruby Gillman: Teenage Kraken (2023) – Khi DreamWorks định đá đểu Disney nhưng lại tự vấp chân
DreamWorks tung Ruby Gillman vào mùa hè 2023 với tham vọng tạo nên cú hích mới. Ý tưởng nghe rất hay – đảo ngược truyền thuyết biển cả: Kraken là người tốt, còn nàng tiên cá lại là kẻ xấu.
Nhưng đời không như phim, và phim này cũng không như kỳ vọng.
Câu chuyện empowerment của Ruby nhanh chóng trở nên rập khuôn: cô gái bị hiểu lầm, bị ép gánh trọng trách, rồi khám phá sức mạnh bản thân – mọi thứ đều đúng công thức đến mức nhạt.
Khán giả còn tinh ý nhận ra phim ra mắt ngay sau The Little Mermaid live-action, khiến nhiều người nghi ngờ đây là cú phản đòn của DreamWorks nhằm chọc Disney.
Và thế là Ruby Gillman bị kéo vào cuộc chiến anti-Disney mà chẳng ai mong muốn.
Doanh thu chỉ 46 triệu USD toàn cầu, lỗ nặng dù kỹ xảo không tệ.
Ruby Gillman là ví dụ rõ nhất cho việc: một bộ phim có thể mang thông điệp tốt nhưng nếu kể hời hợt, nó sẽ rơi vào khoảng giữa – không đủ tệ để gây tranh cãi, không đủ hay để thành công.
Batwheels (2022) – Khi Gotham dành cho trẻ em cũng không thoát khỏi quota đa dạng
Batwheels – series dành cho trẻ nhỏ của DC – vốn có ý tưởng an toàn: biến các phương tiện của Batman thành nhân vật dễ thương, dạy trẻ về teamwork và trách nhiệm.
Thế nhưng phim lại chọn cách lồng ghép chủ đề xã hội, thay đổi giới tính và chủng tộc của vài nhân vật mà không cần lý do.
Trẻ em thì chẳng quan tâm, nhưng phụ huynh và fan lớn tuổi thì phản ứng gay gắt.
Không phải vì họ chống đa dạng, mà vì họ cảm thấy thương hiệu Batman bị lôi kéo quá đà vào xu hướng đánh dấu quota.
Batwheels không flop theo nghĩa doanh thu vì là series truyền hình, nhưng phản hồi từ khán giả đủ khiến Warner Bros hiểu rằng đôi khi, đơn giản vẫn là lựa chọn đúng nhất.
Nimona (2023) – Khi một bộ phim tốt vẫn bị cuốn vào tâm bão woke
Nimona là trường hợp thú vị nhất trong danh sách này. Không hề tệ, thậm chí còn được khen nức nở.
Nhưng trong thời điểm Hollywood đang bị phản ứng dữ dội với làn sóng woke, Nimona trở thành nạn nhân vô tội.
Phim kể về tình bạn giữa Ballister và Ambrosius – hai hiệp sĩ có mối quan hệ phức tạp, xen lẫn yếu tố tình cảm và lòng trung thành.
Khi khán giả nhận ra phim có yếu tố LGBTQ+, một phần khen đây là câu chuyện nhân văn, phần khác lại cho rằng Netflix đang cố cài agenda.
Điều trớ trêu là Nimona chỉ đơn giản giữ nguyên tinh thần truyện tranh gốc. Nhưng trong bối cảnh xã hội nhạy cảm, bất kỳ yếu tố nào liên quan giới tính đều trở thành mồi lửa.
Kết quả, Nimona không flop thảm hại về doanh thu, nhưng flop về sự công nhận đại chúng – nó đáng lẽ phải nổi tiếng hơn nhiều so với thực tế.
Một tác phẩm tinh tế bị chôn vùi giữa cơn mưa định kiến.
Kết – Khi woke không xấu, nhưng cách làm woke lại quyết định tất cả
Nhìn lại loạt tác phẩm trên, có thể thấy: woke không phải vấn đề.
Cái sai nằm ở chỗ, nhiều hãng phim quên mất khán giả xem phim để cảm nhận câu chuyện, không phải để được dạy về đạo đức.
Khi thông điệp được kể một cách tinh tế – như Zootopia hay Turning Red – khán giả đón nhận nồng nhiệt.
Nhưng khi nó bị nhồi nhét thô kệch – như Strange World hay Lightyear – thì phản ứng sẽ ngược lại.
Người xem không chống lại sự đa dạng, họ chỉ không muốn bị thuyết giảng.
Cái họ cần là một câu chuyện hay, nhân vật có chiều sâu, cảm xúc thật.
Còn chính trị, nếu phải có, hãy để nó ẩn trong câu chuyện, chứ đừng để nó lên bục phát biểu.
Nói cách khác, nếu muốn phim hoạt hình trở nên đa dạng và nhân văn, Hollywood nên bắt đầu từ điều đơn giản nhất: kể một câu chuyện thật tốt trước đã.
Discussion about this post