Có một sự thật không thể phủ nhận: dù là fan hoạt hình hay không, thì ai trong đời cũng từng xem ít nhất một tập Tom and Jerry. Từ những cú rượt đuổi thách thức logic vật lý cho đến những màn bạo lực dễ thương vô đối, bộ đôi mèo chuột này đã trở thành tượng đài ký ức của hàng thế hệ.
Điều thú vị là giữa hàng trăm tập phim, có đến 7 lần Tom và Jerry vinh dự rinh về tượng vàng Oscar – một thành tích mà ít series hoạt hình nào có thể chạm tới. Mỗi tập phim được vinh danh đều mang trong mình một lý do riêng – không chỉ vì nó hài hước, mà còn vì cách mà các nhà làm phim biến sự rượt đuổi ngớ ngẩn thành nghệ thuật thực thụ.
Hôm nay, hãy cùng W2W lật lại hành trình huy hoàng ấy để xem: có gì trong các tập Tom & Jerry từng giật giải Oscar, và vì sao chúng lại trở thành kinh điển đến vậy.
The Yankee Doodle Mouse (1943) – Khi chiến tranh thành trò nghịch ngợm
The Yankee Doodle Mouse ra mắt năm 1943, giữa thời kỳ Thế chiến thứ hai, khi toàn ngành hoạt hình đang thiếu thốn ngân sách và nhân lực. Thế nhưng MGM vẫn cho ra đời một tập phim đỉnh đến khó tin. Toàn bộ bối cảnh chỉ xoay quanh một nhà kho, nơi Tom và Jerry biến mọi vật dụng thành vũ khí: bom là bóng đèn, lựu đạn là trứng, đạn pháo là cà chua, còn hộp pháo giấy thì được biến thành máy bay ném bom.
Điều đáng nể là motion mượt mà, timing chuẩn xác và nhịp dựng cực kỳ chặt chẽ. Mỗi cú đòn chỉ kéo dài vài giây, nhưng đủ khiến khán giả bật cười, và càng về sau, nhịp độ càng tăng, như một bản giao hưởng hỗn loạn được điều khiển hoàn hảo.
Phần thưởng cho nỗ lực ấy chính là Oscar cho phim hoạt hình ngắn xuất sắc nhất năm 1943. Nhưng quan trọng hơn, The Yankee Doodle Mouse không chỉ làm người xem cười – nó còn cổ vũ tinh thần nước Mỹ giữa thời chiến. Ngay cả cái tên Yankee Doodle đã gợi lên lòng yêu nước, còn Jerry – chú chuột nhỏ thắng trận – chính là hình ảnh ẩn dụ cho niềm kiêu hãnh của kẻ yếu dám đứng lên.
Mouse Trouble (1944) – Cuốn cẩm nang bắt chuột xui tận mạng
Sau khi bị Jerry hành cho tơi tả, Tom quyết định đặt mua một cuốn hướng dẫn bắt chuột. Mọi thứ bắt đầu đơn giản: làm theo từng bước, đặt bẫy, rình rập… nhưng đời đâu như mơ. Mỗi lần áp dụng một mẹo, Tom lại tự biến mình thành nạn nhân của chính kế hoạch.
Tập phim là một chuỗi timing hoàn hảo và sáng tạo không ngừng nghỉ, khi từng bước hướng dẫn lại mở ra một pha tấu hài mới. Đặc biệt, phần cuối với cú twist dẹp sách, chơi hàng nóng của Tom khiến khán giả vừa thương vừa buồn cười.
Mouse Trouble là ví dụ kinh điển cho thể loại slapstick comedy – hài hình thể đỉnh cao mà Hanna-Barbera đã nâng lên tầm nghệ thuật. Không cần lời thoại, không cần triết lý, chỉ cần vài cú va chạm cũng đủ khiến khán giả bật cười trong suốt 8 phút.
Quiet Please! (1945) – Cuộc chiến trong im lặng
Quiet Please! đưa Spike – chú chó cơ bắp hay gắt ngủ – vào giữa cuộc chiến quen thuộc của Tom và Jerry. Spike chỉ muốn ngủ yên, nhưng hai kẻ cùng nhà lại biến mọi thứ thành bãi chiến trường. Quá chịu đựng, Spike cảnh cáo Tom: ồn lần nữa là liệu hồn.
Jerry – vốn bản tính thích chọc phá – tất nhiên không bỏ qua cơ hội này. Cậu ta làm mọi cách để Tom bị Spike xử, trong khi bản thân thì vô can. Sự xuất hiện của Spike tạo nên một vòng lặp hài kịch mới: mèo và chuột không chỉ đuổi nhau, mà phải đuổi nhau trong im lặng tuyệt đối.
Đó chính là điểm độc đáo khiến Quiet Please! giành Oscar 1945 – một ví dụ hoàn hảo cho cách biến luật lệ cấm gây ồn thành chất liệu sáng tạo cho những tình huống cười ra nước mắt.
The Cat Concerto (1946) – Khi piano trở thành chiến trường
Một trong những tập phim Tom and Jerry nổi tiếng nhất mọi thời đại. Tom hóa thân thành nghệ sĩ dương cầm mặc lễ phục, đang biểu diễn bản Hungarian Rhapsody số 2 của Franz Liszt. Nhưng khổ nỗi, ngay bên trong cây đàn lại có một vị khán giả đặc biệt – Jerry.
Cứ mỗi khi Tom nhấn phím, Jerry bị rung khỏi tổ và phản công. Cứ thế, một bản giao hưởng hỗn loạn giữa âm nhạc và bạo lực diễn ra trên sân khấu. Điều khiến The Cat Concerto trở nên đặc biệt không chỉ là hoạt hình mượt đến từng nốt, mà còn ở chỗ – bản nhạc thực sự được chơi đúng từng phím, từng giai điệu, không sai một nhịp nào.
Trớ trêu là cùng năm đó, Warner Bros cũng ra mắt Rhapsody Rabbit với nội dung gần như y hệt – Bugs Bunny chơi piano và bị phá rối bởi một con chuột. Nhưng cuối cùng, Tom và Jerry mới là kẻ chiến thắng, chứng minh sức mạnh của storyboard và nhịp dựng cực kỳ chính xác.
The Little Orphan (1948) – Thanksgiving và ẩn dụ lịch sử
Trong dịp Lễ Tạ ơn, Jerry nhận nuôi một chú chuột mồ côi tên Nibbles – bé nhỏ nhưng sức ăn lại khủng khiếp. Cả hai quyết định xin ít đồ ăn từ bàn tiệc của Tom, và thế là trận chiến ẩm thực nổ ra.
Thoạt nhìn chỉ là một màn tranh giành gà tây, nhưng The Little Orphan lại chứa đầy ẩn ý. Jerry và Nibbles đội mũ lính châu Âu, còn Tom lại đội chổi như mũ của người da đỏ bản địa. Hình ảnh ấy ẩn dụ cho cuộc xung đột giữa người châu Âu xâm chiếm và người bản địa châu Mỹ, nhưng được kể bằng phong cách hài hước, tinh tế đến mức trẻ em cười mà người lớn lại suy ngẫm.
Với kỹ thuật hoạt hình đỉnh cao và storytelling khéo léo, tập phim đã giành Oscar 1948. Một minh chứng rằng, đằng sau tiếng cười luôn có chiều sâu văn hóa.
The Two Mouseketeers (1951) – Khi chuột thành lính ngự lâm
The Two Mouseketeers lấy bối cảnh nước Pháp thế kỷ 17, nơi Jerry và Nibbles hóa thân thành hai chàng lính ngự lâm tinh nghịch. Bữa tiệc của quý tộc Rochefort là mục tiêu, còn Tom thì được giao nhiệm vụ bảo vệ nó bằng mọi giá.
Với phong cách hoạt hình tinh tế, âm nhạc và lời thoại tiếng Pháp chuẩn xác, đây là tập phim Tom and Jerry mang màu sắc điện ảnh châu Âu rõ rệt nhất. Đặc biệt, ca khúc Alouette do bé Francoise Brun-Cottan (khi đó mới 5 tuổi) lồng tiếng cho Nibbles đã khiến khán giả toàn cầu tan chảy.
Cái kết lại gây sốc: Tom bị hành quyết vì không hoàn thành nhiệm vụ. Một cái kết đen hiếm hoi trong thế giới Tom and Jerry, nhưng cũng là điểm khiến tập phim này trở nên khác biệt, vừa hài hước vừa bi kịch.
Johann Mouse (1952) – Khi âm nhạc và nghệ thuật hòa làm một
Khác hẳn những tập trước, Johann Mouse đưa Tom và Jerry đến Vienna thế kỷ 19 – cái nôi của âm nhạc cổ điển. Tom sống trong nhà của nhà soạn nhạc Johann Strauss, còn Jerry lại là chú chuột có thói quen khiêu vũ mỗi khi nghe tiếng đàn.
Tom cố bắt Jerry, nhưng thất bại liên tục. Một ngày, mèo ta phát hiện ra rằng tiếng piano có thể khiến chuột xuất hiện. Thế là Tom bắt đầu luyện đàn theo sách của Strauss. Khi Tom chơi, Jerry nhảy múa, và cả hai bỗng trở thành ngôi sao của Vienna, được mời biểu diễn cho Hoàng đế Franz Joseph.
Khi phần trình diễn sắp thành công rực rỡ, bản năng săn mồi của Tom trỗi dậy – anh ta lại đuổi bắt Jerry ngay giữa sân khấu. Màn rượt đuổi ấy kết thúc bằng tiếng cười, nhưng cũng đầy dư âm – như lời nhắc rằng giữa nghệ thuật và bản năng, đôi khi chỉ cách nhau một nhịp đàn.
Johann Mouse giành Oscar 1952, khép lại thời kỳ huy hoàng của Tom và Jerry dưới thời Fred Quimby, William Hanna và Joseph Barbera – ba cái tên làm nên linh hồn bất tử của thương hiệu này.
Kết lại – Khi mèo và chuột cùng viết nên lịch sử
Trong hơn tám mươi năm tồn tại, Tom và Jerry không chỉ đơn giản là những pha đuổi bắt hài hước. Bảy lần giật giải Oscar là minh chứng rằng hài kịch hoạt hình cũng có thể chạm đến đỉnh cao nghệ thuật.
Từ những thước phim đầu tiên thời chiến đến các bản hòa tấu cổ điển, mỗi tập phim là một lát cắt của lịch sử hoạt hình Mỹ – nơi sự sáng tạo, công phu và niềm vui sống được thổi vào từng khung hình.
Fred Quimby, William Hanna và Joseph Barbera – bộ ba vàng – đã chứng minh rằng dù bao nhiêu phiên bản remake ra đời, bản gốc vẫn luôn là huyền thoại.
Discussion about this post