Trong lịch sử điện ảnh thể thao, những câu chuyện về kẻ yếu thế vượt qua định kiến để chinh phục đỉnh cao chưa bao giờ mất đi sức hấp dẫn. Từ Rocky của Sylvester Stallone cho đến Space Jam với Michael Jordan, Hollywood luôn tìm được cách kể lại công thức quen thuộc ấy bằng những lớp áo mới. Nhưng điều gì xảy ra khi nhân vật chính không phải một con người, mà là một chú dê bé nhỏ? Và khi sân bóng rổ biến thành đấu trường hoang dã nơi tê giác, ngựa vằn, báo đen cùng tranh tài? Đó chính là câu hỏi mà GOAT – Tuyển thủ Dê: Mùi vị chiến thắng, bộ phim hoạt hình mới nhất của Sony Pictures Animation, đặt ra cho khán giả. Và hôm nay, chúng mình sẽ đi thẳng vào những gì bộ phim này làm được, chưa làm được, và liệu nó có xứng đáng với cái tên nghe khá cao ngạo kia không.
Vineland và Roarball: Thế giới quan của phim GOAT có gì đặc biệt
Bộ phim lấy bối cảnh tại Vineland, một đô thị nơi các loài động vật nhân hóa chung sống và cùng say mê môn thể thao Roarball, một dạng biến thể hư cấu của bóng rổ với tốc độ cao, va chạm mạnh, sân đấu liên tục chuyển cảnh quan từ rừng rậm sang băng tuyết rồi dung nham. Nghe thôi đã thấy loạn rồi, nhưng theo một cách rất thú vị.
Nhân vật chính là Will Harris, một chú dê nhỏ chỉ cao vài feet, làm nhiều việc lặt vặt để trang trải cuộc sống nhưng luôn nuôi giấc mơ thi đấu chuyên nghiệp với thần tượng huyền thoại Jett Fillmore của đội Vineland Thorns. Sau một thập kỷ vật lộn với công việc giao hàng và nguy cơ bị đuổi nhà, Will tình cờ tạo ra video viral khi đánh bại Mane Attraction, ngôi sao ngựa lực lưỡng trong trận đấu một-một, dù chỉ là khoảnh khắc may mắn. Điều này đưa cậu vào mắt xanh của Flo, bà bầu đội Thorns đang trên đà đi xuống, và Will trở thành tân binh bất đắc dĩ.
Từ đây, kịch bản đi theo đường ray quen thuộc: Will phải vượt qua định kiến về hình thể, hòa nhập vào tập thể đồng đội vốn ngờ vực mình, giúp Jett vượt qua cái tôi, và dẫn dắt đội bóng đến trận chung kết tranh chiếc cúp Claw danh giá. Nếu bạn đã từng xem bất kỳ phim thể thao nào trong đời, bạn biết câu chuyện sẽ đi về đâu. Câu hỏi chỉ là hành trình đó có đủ thú vị để ngồi yên 100 phút hay không.
Review phim GOAT về mặt kịch bản: Hiệu quả nhưng thiếu bất ngờ
Kịch bản GOAT xây dựng đủ cấu trúc ba hồi rõ ràng: hồi một giới thiệu thế giới và giấc mơ của Will, hồi hai xây dựng xung đột cá nhân qua các trận Roarball, hồi ba giải quyết bằng sự quyết tâm của cả đội. Điểm mạnh là tích hợp yếu tố xã hội như phân cấp loài nhỏ bé và to lớn, phản ánh bất bình đẳng thực tế mà không giáo điều.
Tuy nhiên, các nút thắt lớn như đội liên tiếp thua trận, nội bộ lục đục, Will đánh mất niềm tin trước khi trở lại đều là những motif đã quá quen thuộc với khán giả từng xem Remember the Titans, Rookie of the Year hay thậm chí Kung Fu Panda. Khi đặt cạnh bối cảnh cạnh tranh gay gắt của hoạt hình đương đại nơi các phim gia đình ngày càng giàu nhiều lớp nghĩa, đây là một phần trừ nhỏ khiến bộ phim trở nên dễ đoán, thiếu những điểm ngoặt bất ngờ so với mặt bằng chung.
Tất nhiên không có kịch bản nào là hoàn hảo, và cũng không nên phủ nhận rằng ở cấp độ một câu chuyện dành cho khán giả dưới 10 tuổi, kịch bản của Tuyển Thủ Dê thực sự hiệu quả khi nhịp điệu gãy gọn, xác định rõ mục tiêu, và quan trọng hơn cả là luôn giữ cho Will có đủ khoảnh khắc tỏa sáng để khán giả nhí cổ vũ. Nếu tiêu chí đánh giá là liệu đứa trẻ 8 tuổi ngồi cạnh bạn có vui không, câu trả lời gần như chắc chắn là có.
Khi Stephen Curry hóa thân vào một chú dê: Cảm hứng đời thực của GOAT
Đây là điểm cộng không nhỏ mà review phim GOAT nào cũng nên nhắc đến. Bộ phim không chỉ là câu chuyện thể thao chung chung, mà được cài trực tiếp lên khung hành trình của Stephen Curry ngoài đời. Đạo diễn Tyree Dillihay và ê-kíp bắt đầu phát triển dự án bằng cách lấy hành trình của Curry, một hậu vệ nhỏ con bị nghi ngờ về thể hình, và truyền vào nhân vật Will để tạo nên câu chuyện underdog cho thế hệ kế tiếp.
Will là phiên bản động vật của Curry: sinh ra trong gia đình yêu thể thao, liên tục bị đánh giá thấp vì vóc dáng, bị các tuyển trạch viên phớt lờ, nhưng bền bỉ trui rèn kỹ năng và tư duy chiến thuật, chờ đúng khoảnh khắc để bùng nổ. Thông điệp Smalls can ball, tạm dịch là nhỏ nhưng có võ, không chỉ là khẩu hiệu trên poster mà còn là sự tổng kết giản dị cho những gì Curry đã làm với vị thế của hậu vệ tầm trung ở NBA.
Và đây là chỗ phim có một nét hài hước rất tinh tế: Curry trong phim lại lồng tiếng cho Lenny, một chú hươu cao cổ to con, hậu vệ phòng ngự cao chót vót. Như thể đội làm phim đang tự cười chính mình, nói rằng trong thế giới động vật này, phiên bản Curry lại là cầu thủ cao to nhất sân. Cái sự đảo ngược đó không chỉ gợi hài hước, mà còn nhấn mạnh luận đề cốt lõi: sự vĩ đại không đến từ chiều cao hay cơ bắp, mà từ tư duy, sự bền bỉ và tinh thần đồng đội.
Dàn nhân vật trong GOAT: Quen mà không nhàm
Xét trên phương diện khuôn mẫu, dàn nhân vật của Tuyển Thủ Dê tuân thủ tương đối sát bảng vẽ kinh điển của phim thể thao: dê Will là kẻ yếu thế bị xem thường, báo đen Jett là ngôi sao lão luyện đối mặt hoàng hôn sự nghiệp, tê giác Archie tưởng là tên máu lạnh to xác nhưng lại có trái tim của người cha, đà điểu Olivia là cầu thủ ám ảnh mạng xã hội, rồng Modo hay cà khịa nhưng trung thành, và Mane là đối thủ kiêu ngạo buộc nhân vật chính phải vượt qua.
Nhưng chỉ với thời lượng 100 phút, phim vẫn dành đủ đất để mỗi nhân vật có ít nhất một khoảnh khắc phát triển bản thân: Archie học cách làm cha mềm mại hơn, Olivia nhận ra sự lệ thuộc vào like và share đang bào mòn năng lực tập trung của cô, Jett đối diện nỗi sợ bị lãng quên và tái định nghĩa giá trị của mình ngoài thành tích.
Will
Will là nhân vật được xây dựng chỉnh chu nhất trong phim: cậu không chỉ là hiện thân của nghị lực, mà còn mang trong mình nỗi đau mất mẹ, áp lực tài chính và mặc cảm giai cấp khi phải làm nhiều việc lặt vặt để theo đuổi giấc mơ. Những phân đoạn Will giằng co giữa trách nhiệm gia đình và cơ hội trở thành cầu thủ, hoặc khoảnh khắc cậu nhận ra thần tượng Jett cũng có những điểm yếu rất người, giúp nhân vật thoát khỏi khuôn mẫu nhân vật chính hoàn hảo thường thấy trong dòng phim này.
Jett Fillmore
Jett Fillmore là nhân vật thú vị thứ hai. Ở cô hội tụ nhiều lớp: biểu tượng nữ giới da màu trong thể thao đỉnh cao, người đội trưởng bị mắc kẹt giữa áp lực thương mại của ban lãnh đạo và mong muốn giữ trọn tinh thần thi đấu, và một vận động viên bước vào cuối sự nghiệp buộc phải trả lời câu hỏi: rốt cuộc mình thi đấu vì điều gì. Câu hỏi đó không mới, nhưng cách phim đặt ra nó đủ chân thực để người lớn ngồi cạnh con họ trong rạp cũng gật đầu suy nghĩ.
Thông điệp của GOAT: Nhỏ mà có võ, và giới hạn của ẩn dụ xã hội
Về thông điệp bề mặt, Tuyển Thủ Dê trung thành với đường dây dám mơ lớn dù thân hình nhỏ bé: mọi lời thoại động viên, mọi cú ném rổ, mọi chiêu thức của huấn luyện viên đều gom lại vào luận điểm đừng để người khác định nghĩa giới hạn cho mình. Với khán giả nhí, đó là một thông điệp cần thiết, dễ hiểu, dễ nhớ và được minh họa bằng chuỗi chiến thắng ngày càng xứng đáng của đội bóng Vineland Thorns.
Tuy nhiên, khi xét GOAT dưới lăng kính ẩn dụ xã hội, hệ thống nhỏ bé và to lớn trong Roarball hoàn toàn có thể được đọc như sự ẩn dụ về phân biệt giai tầng hay giới tính, nhưng kịch bản chọn cách xử lý nhẹ tay, tránh sa vào vùng tranh luận chính trị. Phim có lác đác những khoảnh khắc chạm đến các lớp nghĩa sâu hơn, như việc Jett chịu áp lực phải giữ vững hình ảnh siêu sao không bao giờ vấp ngã, hay việc các cầu thủ nữ phải liên tục chứng minh giá trị trong một giải đấu hỗn hợp, chỉ tiếc là những gợi ý đó không được đẩy tới tận cùng. Thay vào đó, toàn bộ bộ phim cố ý dồn năng lượng vào sự phấn khích của trận đấu, tiếng cười và những miếng hài xoay quanh mạng xã hội, tiền ảo và thương mại hóa thể thao. Nếu bạn muốn một phim tư duy, đây chưa phải chỗ để tìm.
Hình ảnh là nơi Sony thực sự tỏa sáng trong GOAT
Sau kịch bản khá an toàn, phần hình ảnh là nơi Sony một lần nữa chứng minh phong độ của hãng. Thay vì theo đuổi bề mặt giả chân thực như Disney hay Pixar, GOAT tiếp tục nối dài ngôn ngữ của Spider-Verse: đường nét phá cách, background có tính hội họa hơn, chuyển động camera phóng khoáng, đôi lúc coi thường vật lý thực để ưu tiên nhịp cảm xúc.
Về thiết kế, GOAT chọn hướng khoa trương, hơi kỳ dị nhưng đầy cá tính: cơ thể động vật bị kéo giãn, nén lại, đầu to, chi dài, tỉ lệ đôi khi phi logic nhưng nhất quán trong tổng thể, tạo nên cảm giác như đang xem một graphic novel thể thao sống động.
Điểm mạnh lớn nhất nằm ở cách phim khai thác đặc tính loài trong trận đấu: hươu cao cổ dùng cổ như cần cẩu, đà điểu lao đi như mũi tên trên nền sân đang vỡ vụn, tê giác húc vỡ mặt sân, chim săn mồi bay lượn giành bóng trên không, còn Will tận dụng đồng tử chữ nhật của dê để mở rộng tầm nhìn và đọc trận đấu. Những chi tiết này vừa mang tính hài hước, vừa tạo nên cảm giác Roarball là một môn thể thao chỉ có thể tồn tại trong hoạt hình, và đó là một thành công đáng kể về mặt sáng tạo thị giác.
GOAT có phải Zootopia phiên bản bóng rổ không?
Ngay từ khi trailer ra mắt, không ít khán giả đã gọi đây là Zootopia chơi bóng rổ. Và ở cấp độ bề mặt, sự so sánh đó có lý: thế giới động vật nhân hóa, thành phố nhiều khu vực sinh thái khác nhau, nhân vật nhỏ bé muốn chứng minh năng lực trong một hệ thống định kiến sẵn có.
Nhưng khi đi vào chi tiết, hai phim khác nhau đáng kể về trọng tâm và tham vọng. Zootopia giống một tác phẩm muốn đối thoại với người lớn thông qua lớp vỏ phim gia đình, trong khi GOAT đi theo hướng ngược lại hoàn toàn: một phim thiếu nhi, thiếu niên được người lớn ủng hộ nhờ tính giải trí và tinh thần thể thao tích cực. Cả hai đều dùng thành phố động vật như ẩn dụ cho xã hội loài người, nhưng nếu Zootopia mổ xẻ cơ chế quyền lực và định kiến cấu trúc, GOAT chủ yếu dừng ở mức nói về cơ hội, nỗ lực và khả năng vượt định kiến cá nhân. Tham vọng khác nhau, kỳ vọng nên khác nhau theo.
Tính giải trí của GOAT: Kid-pleaser đúng nghĩa
Khách quan mà nói, nếu xét GOAT như một phim làm để trẻ em xem đi xem lại thì tác phẩm hoạt hình của Sony này thành công gần như trọn vẹn. Nhịp phim luôn ở trạng thái nhiều năng lượng: ít khoảng lặng, dày đặc những phân cảnh vui nhộn hoặc hành động, các trận Roarball được dựng cắt nhanh đến mức không cho người xem thở. Có thể ví von đây như một bữa tiệc giác quan toàn diện, màu sắc, âm nhạc, chuyển động không ngừng, đôi khi hơi quá tải nhưng chắc chắn không bao giờ nhàm chán.
Nếu đặt đúng kỳ vọng là phim để gia đình đi xem cuối tuần, để trẻ em hò hét, để fan bóng rổ thích thú với những chi tiết easter eggs từ NBA, thì mức độ giải trí mà GOAT mang lại là khó phủ nhận. Điểm CinemaScore A và Popcornmeter 93% là bằng chứng rõ ràng nhất rằng khán giả đại chúng rời rạp với trải nghiệm tích cực, dù giới phê bình có thể mong đợi nhiều hơn về chiều sâu.
Tổng kết: GOAT có đáng xem không?
Tổng quan mà nói, không chỉ riêng chúng mình, mà rất nhiều tờ báo lớn cũng đồng tình rằng bộ phim GOAT – Tuyển thủ Dê: Mùi vị chiến thắng không phải là greatest of all time của dòng phim hoạt hình thể thao. Kịch bản an toàn, motif quen thuộc, và những ẩn dụ xã hội bị bỏ ngỏ trước khi chạm đến chiều sâu thực sự. Nhưng nếu đánh giá nó như một sản phẩm nhắm đến gia đình, trẻ nhỏ và cộng đồng fan bóng rổ, đây là một cú ném ba điểm rất tròn vai của Sony.
Với những ai đang tìm kiếm một trải nghiệm rạp chiếu vui nhộn, đậm chất NBA, phù hợp cho cả trẻ em và người lớn yêu thể thao, GOAT là lựa chọn rất đáng để mua vé vào cuối tuần. Còn nếu bạn bước vào rạp với kỳ vọng gặp một thế giới động vật với nhiều lớp nghĩa, giàu chất luận bàn về xã hội như Zootopia từng làm, thì rất tiếc tác phẩm này chưa thật sự mang lại điều đó.
Discussion about this post