Hành Trình Lấy Kinh Hay Hành Trình Sống | Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng

Nếu nhắc đến một trong những biểu tượng văn học và văn hóa to lớn nhất, vĩ đại nhất của Trung Hoa, thì chắc chắn chúng ta không thể không nhắc đến Tây Du Ký — cùng câu chuyện đi Tây Thiên lấy kinh Phật của năm thầy trò Đường Tăng. Không chỉ là một tác phẩm về một cuộc du hành, không chỉ có những trận đấu võ đấu trí với yêu quái áp bức dân lành, Tây Du Ký còn mang trong mình những bài học sâu sắc về hành trình tu luyện, với mỗi một trong 81 kiếp nạn đều là một bài học làm người và hiểu đời.

Và đến tận bây giờ, đã có không ít người làm nghệ thuật từ đất nước này muốn dựa vào tác phẩm đó để tạo ra những thành phẩm ý nghĩa khác. Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng là một trong số đó — nhưng thay vì dựa trên những thần thoại và thế giới quan to lớn của thời trung đại, bộ phim này thu nhỏ tất cả lại, đặt vào giữa thế kỷ 21 với những con người nhỏ bé đang loay hoay tìm chỗ đứng cho mình. Vậy thì hành trình lấy kinh hay hành trình sống của những tiểu yêu quái núi Lãng Lãng thật ra đang nói về điều gì?

Bốn Thầy Trò Tiểu Yêu — Những Hình Tượng Đối Lập Nhưng Không Xa Lạ

Khác với những câu chuyện đao to búa lớn về hành trình thỉnh linh trừ yêu diệt quái hướng đến thiên hạ thái bình như bản gốc, những chú yêu quái của núi Lãng Lãng lại hướng đến những lợi ích thực dụng hơn nhiều: một cuộc sống bất tử cùng những danh vọng sau khi mang kinh Phật về nhà. Đó là một câu chuyện cùng đường nhưng ngược hướng với đoàn thầy trò Đường Tăng, và chính vì vậy, những nhân vật chính trong bộ phim cũng được xây dựng như những hình tượng trái ngược — nhưng lại mang những dáng dấp quen thuộc với người đọc Tây Du Ký từ xưa.

Kẻ đầu tiên trong bốn thầy trò mới là con heo tinh, hình thái mới của tên Trư Bát Giới ham ăn tục uống. Nếu Trư Bát Giới trong tác phẩm gốc cao đến bốn mét — kẻ to lớn nhất trong năm thầy trò — thì con heo tinh tại núi Lãng Lãng lại mang ngoại hình nhỏ thó, nhưng không hề chấp nhận sự tầm thường của mình. Nó cố gắng làm lụng với tư thế đã mang tiếng ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông. Nghe quen không? Đây chính là điều mà Trư Bát Giới trong bản gốc cũng sở hữu — sự chăm chỉ làm lụng thật sự, từ những ngày làm gia nô tại Cao Lão Trang đến việc đào đất mở đường tại núi Kinh Cức.

Nhưng hãy nhìn sâu hơn. Con heo tinh trông như phần lý trí của cả nhóm, nhưng cái lý trí đó lại đến từ khao khát được trọng dụng, được biết đến và được kính nể. Nó biết về sức mạnh của Ngộ Không, chẳng biết gì về hành trình lấy kinh là thế nào, nhưng vẫn bất chấp giả dạng — cốt là để thỏa mãn mong muốn được thể hiện bản thân và cảm nhận rằng bản thân có một vị trí quan trọng trong cuộc sống. Đó chính là Trư Bát Giới thời hiện đại — một sự lý trí và cần mẫn ngu ngốc được dẫn đầu bởi bản năng khao khát được nhìn thấy và trọng dụng.

Con heo tinh — nhỏ thó về ngoại hình nhưng lớn về khao khát, một Trư Bát Giới của thế kỷ 21.

Tiếp theo là con yêu cóc đóng giả Đường Tăng. Sự đối lập lớn nhất giữa hai nhân vật này đến từ chủ nghĩa trong tâm tưởng mỗi người: Đường Tăng tin vào con người và lòng tốt, sẵn lòng lấy hết tim gan để giúp đỡ người khác, còn con yêu cóc thì một lòng một dạ sống vì tư tưởng người không vì mình trời chu đất diệt. Đường Tăng chủ động cởi bỏ cõi phàm trần để theo con đường đắc đạo, còn con yêu cóc thì ôm khư khư cái thẻ bài, theo con đường thỉnh kinh chỉ vì bị tước đoạt cuộc sống vốn có từ trước.

Tuy nhiên, cả hai đều tượng trưng cho thân thể phàm tục của một cá nhân — yếu đuối bậc nhất đoàn nhưng lại sống được nhờ những mối quan hệ xung quanh. Cả Đường Tăng lẫn con yêu cóc đều là những kẻ phàm tục với ý chí lớn, và đều là minh chứng rằng không ai trong xã hội có thể tồn tại một mình.

Người thứ ba nhập đoàn là con chồn vàng, đóng giả Sa Tăng. Điểm khác biệt đầu tiên có thể thấy ngay: con chồn này nói nhiều kinh khủng khiếp, nói đến quen mồm mà không cần quan tâm người ta có nghe hay không — trái ngược hoàn toàn với Sa Tăng chỉ có vỏn vẹn hai câu thoại trong cả tác phẩm gốc. Tuy nhiên, cả hai đều tượng trưng cho tính cần cù, nhẫn nại. Mỗi lần thèm mở mồm hay có bức xúc dồn nén, con chồn lại lấy đá ra mài, chẳng một lần biến chuyển hay thoái lui — giống như Sa Tăng dẫu nghe Bát Giới đòi bỏ đoàn bao nhiêu lần vẫn hướng lòng đến Tây Thiên.

Và cuối cùng là nhân vật khiến người xem dở khóc dở cười nhất — con khỉ đột nhút nhát. Nếu Tôn Ngộ Không có ngoại hình nhỏ con nhất nhưng cái tâm lớn nhất, với lòng dũng cảm xông pha và trí tuệ siêu phàm, thì con khỉ đột tại núi Lãng Lãng lại nhát cáy, ăn nói lắp bắp, chẳng dám mở lời với ai. Ngộ Không tự mình tìm được hang trong suối làm nhà cho đại gia đình, còn con khỉ đột vì mất cả gia đình nên ru rú trong chiếc hang của mình. Ngộ Không đi trước đoàn để dẫn đường, còn con khỉ đột phải trói lên ngựa mới dám ra khỏi nhà.

Nhưng cả khi ấy, con khỉ đột vẫn ở lại, vẫn giúp người, vẫn ưu tư về vị trí và mục tiêu của bản thân. Cái tâm tự nó không phải lúc nào cũng rêu rao về lòng tốt của bản thân, mà luôn vững chắc để níu giữ đức hạnh của mỗi con người. Đó là chứng minh cho cái tâm như hoa sen trong giếng ngọc rồi.

Bốn tiểu yêu quái — mỗi nhân vật là một tầng ý nghĩa riêng, nhưng cùng chung một hành trình tìm kiếm bản thân.

Đường Chúng Ta Đi — Hành Trình Tu Tâm Trong Thế Giới Hiện Đại

Lại nói về hành trình đi lấy kinh trong Tây Du Ký, đây không đơn thuần là một cuộc hành hương về nguồn cội tôn giáo, mà qua câu chuyện của năm thầy trò Đường Tăng, tác giả Ngô Thừa Ân đã đưa vào một hành trình tu tập và rèn luyện cái tâm cầu đạo. Tuy nhiên, nếu Tây Du Ký là tác phẩm đậm chất tôn giáo và thần thoại, thì Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng lại là một tác phẩm chủ nghĩa lãng mạn pha lẫn hiện thực — như thể khắc họa rằng chính hiện thực cuộc sống khắc nghiệt đã phần nào hủy hoại sự mộng mơ về một cuộc sống vĩ đại của bao người.

Nhưng hãy nhìn lại sự thật về các nhân vật trong Tây Du Ký. Đường Tăng là kiếp sau của Kim Tiền Tử, học trò của Như Lai — đúng, nhưng ít ai nhớ được rằng để đến được Tây Thiên, Đường Tăng đã mất chín kiếp sống trước tại con sông của Sa Tăng. Tôn Ngộ Không từng gặp Như Lai, nhưng lần gặp đó đến từ một cuộc đại náo Thiên Cung, và gặp xong cũng bị đè dưới núi Ngũ Hành Sơn hết 500 năm. Trư Bát Giới và Sa Tăng là thần tiên bị đẩy xuống hạ giới, cũng phải làm yêu ma suốt thời gian dài mà không có đường thay đổi. Điểm khác biệt duy nhất có lẽ chỉ là họ đủ khả năng để được trọng dụng — nhưng chính việc trọng dụng đó cũng khiến họ sứt đầu mẻ trán, đối mặt với chuyện sinh tử không ít lần.

Nhìn lại hành trình của những tiểu yêu quái xuyên suốt câu chuyện, ta có thể thấy mục tiêu của chúng thường xuyên thay đổi trên suốt chặng đường, đi liền với sự chuyển biến trong tâm lý. Ban đầu, heo tinh và yêu cóc mong muốn có chức danh đàng hoàng ở núi, khi không được thì muốn ăn thịt Đường Tăng, khi nhắm không đọ được với Tề Thiên Đại Thánh thì lên kế hoạch giả mạo thầy trò để đi thỉnh kinh. Cái khao khát khẳng định bản thân đã không đáp ứng được kỳ vọng xã hội, từ đó mà đẩy con người vào chỗ khổ.

Chúng chỉ biết cách thay đổi khi bắt đầu lắng nghe người qua đường chỉ dẫn, cùng với việc tiết chế những phần bản năng nhất của chính mình để có thể phát triển. Đây chính là kiếp nạn đầu tiên — thử thách những tiểu yêu quái không chỉ học cách diễn kịch cho tốt, mà còn sẵn sàng bỏ đi những mong muốn tạp niệm cùng cái tôi phàm tục để có thể nhìn nhận xung quanh mình, học cách tiếp nhận những lời dạy bảo của người qua đường để hướng đến phát triển bản thân.

Và nhờ biết cách từ bỏ dần dần những thói xấu sẵn có, chúng mới qua được kiếp nạn đầu tiên — được vị sư thầy ven đường nấu cho bữa ăn và tặng chiếc áo cà sa quý. Rồi đến kiếp nạn sau rồi kiếp nạn sau. Càng vượt qua những khó khăn bằng sức của mình thay vì danh phận giả mạo, bốn con tiểu yêu càng trân trọng những thành quả mình đạt được.

Mỗi kiếp nạn là một bài học — không phải về võ công, mà về cách làm người.

Và cũng có thể nói rằng chính khi gặp khó khăn quá sức mình, khi con đường sống và gánh nặng đạo đức bị đặt ở lằn ranh, hai nhân vật được thêm sau này chính là hai cán cân đạo đức cho cả đoàn. Khi thân thể phàm tục đã ngã khuỵu để tìm đường sống, khi ý chí và khao khát khẳng định bản thân đã dần gục ngã vì nhận thức về số phận quá lớn, thì chính sự kiên định của đoàn yêu quái đã quyết định chống đối: dẫu có quay về cuộc sống khó khăn, nó vẫn không chấp nhận hy sinh mạng sống người khác, không chấp nhận hy sinh đạo đức của chính mình để sống trong vinh quang.

Và trên hết, chính là sự phản kháng mạnh mẽ của chú khỉ đột, tượng trưng cho cái tâm của cả đoàn. Phát triển từ một con khỉ nhút nhát, rụt rè, một câu cũng không nói tròn chữ, chính những vai diễn giả đã giúp chú khỉ có được những động lực đầu tiên. Và từ những hành động thật, chú khỉ đã cảm nhận được giá trị thực sự của chính mình — niềm hạnh phúc khi có thể tạo ra những ý nghĩa trong cuộc sống, được giúp đỡ và được kết nối với người khác.

Nhờ có cái tâm mạnh mẽ, kiên cường, chú đã vực dậy được sự kiên định đã lung lay, ý chí đã rụng rời và một thể xác đã rệu rã. Và từ đây, mong muốn của nhóm tiểu yêu đã thay đổi hoàn toàn: chúng không muốn vinh danh nữa vì vinh danh mà rỗng tuếch thì cũng chẳng ý nghĩa gì, chúng không muốn vào vai một ai nữa vì thành công trong vai người khác hóa ra lại đang bỏ đi giá trị của bản thân mình. Chúng muốn tự mình thành Phật — và để tự mình thành Phật, thì phải cứu giúp người đời.

Vô Danh Ngàn Phận — Khi Không Có Tên Lại Là Điều Sâu Sắc Nhất

Trong toàn bộ bộ phim, ta có thể điểm nhiều chi tiết kết nối với phiên bản Tây Du Ký gốc. Nhưng để nói về chi tiết mang tính quyết định câu chuyện và ý nghĩa bộ phim, thì phải kể đến tên yêu quái Hoàng Mi Lão Phật — vốn là đệ tử của Phật Di Lạc mang trọng trách chặn đường đoàn thầy trò Đường Tăng.

Việc bộ phim sắp xếp Hoàng Mi Lão Phật trở thành chướng ngại cuối cùng của đoàn tiểu yêu quái cũng giống như một phép so sánh hài hước: một đoàn đi lấy kinh giả gặp phải một Như Lai giả vậy. Tuy nhiên nếu nhìn nhận về ý nghĩa thì nó sâu sắc hơn rất nhiều. Trong tác phẩm gốc, Hoàng Mi Lão Phật là tiểu đồng phục vụ trực tiếp cho Phật Di Lặc — vị Phật nổi tiếng với lòng từ bi và trí tuệ. Khi Phật Di Lặc đi vắng, tên tiểu đồng này đã ăn cắp chiếc khánh vàng và túi ngũ trùng, xuống hạ giới làm yêu với mục đích kỳ quái: bắt cóc Đường Tam Tạng và thay đoàn đi thỉnh kinh đến Tây Thiên, nhằm đi đường tắt mà được giác ngộ và trở thành Phật thật sự.

Hoàng Mi Lão Phật — kẻ phản diện cuối phim, nhưng cũng là tấm gương phản chiếu chính những tiểu yêu quái.

Bản chất của Hoàng Mi không quá khác biệt với nhóm tiểu yêu: hắn cũng mong muốn được lấy kinh, được giác ngộ và trở thành Phật thật sự, cũng mong muốn thoát khỏi kiếp nạn luân hồi và vươn tới cảnh giới cao hơn. Tuy nhiên, khác với đoàn tiểu yêu đang dần học cách tu tâm dưỡng tính, dần thay đổi từ mong muốn giả dạng Đường Tăng mà tự học cách trở thành người có lý tưởng riêng, Hoàng Mi lại dùng thủ đoạn, lừa lọc và bạo lực để thực hiện tham vọng của mình. Hắn không màng bắt cóc và ăn thịt trẻ em, tự để bản thân nhuốm máu để đạt được mục đích sau cùng — cả khi lúc này hắn đã có chức vụ không hẳn là nhỏ.

Để có thể đắc đạo thành Phật mà không màng nhuốm máu như thế, liệu có đáng hay không? Đó chính là câu hỏi mà nhóm tiểu yêu cũng thắc mắc với nhau: để có thể bất tử, được trọng dụng và nể phục, liệu chúng có sẵn sàng hy sinh lương tri của bản thân, rồi trở thành một phiên bản của Hoàng Mi Lão Quái? Hay chúng sẽ bảo vệ phẩm chất của bản thân, dẫu phải đốt cháy chính mình trong một khoảnh khắc huy hoàng ngắn ngủi?

Đến cuối cùng, nhóm tiểu yêu chỉ có thể đạt được những mong muốn ngắn hạn, còn hành trình đến Tây Thiên đành phải dang dở. Thậm chí trước khi kể tên của bản thân, cả đám đã hóa về nguyên dạng động vật, chỉ kịp trao nhau lời chúc nho nhỏ cuối cùng. Lý do đến cuối cùng chúng ta không thể biết tên ai trong nhóm thỉnh kinh giả này, hẳn các bạn cũng đã nghe nhiều rồi: chỉ khi không nói tên, chúng ta sẽ mãi xem những tiểu yêu quái này là những kẻ không danh phận. Và khi ấy, ta mới có thể ướm mình vào câu chuyện của những nhân vật này — câu chuyện của những kẻ không danh không phận, không được định nghĩa là bất kỳ ai cả.

Khi mỗi người trong chúng ta ra đời, chúng ta đã được đặt cho một cái tên để định hình mong muốn của đấng sinh thành lên chính mình. Khi ta thành công, ta lại được đặt cho một biệt hiệu để đánh dấu thành tựu của bản thân. Nhưng trong hầu hết thời gian trong phần đời, ta sẽ mãi quanh quẩn giữa hai lần đặt tên đó — loay hoay tìm cách theo đuổi kỳ vọng của đấng sinh thành, vừa cố gắng tìm cho bản thân một vị trí trong xã hội và cuộc sống.

Và thế là, mỗi người trong chúng ta lại trở thành những kẻ vô danh, những nhân vật phụ trong đời sống đang cố gắng viết nên một câu chuyện riêng của chính mình. Câu chuyện của những tiểu yêu quái núi Lãng Lãng cũng như vậy — đó là hành trình của những kẻ nhỏ bé trong xã hội, có quá ít để đặt cược nhưng có quá nhiều để đánh mất. Đó là một câu chuyện lãng mạn về những người trẻ muốn tìm cho mình một giá trị riêng trong cuộc sống khó khăn trắc trở, nhưng cũng là câu chuyện hiện thực đến bạc bẽo về những con người nhỏ bé không có khả năng tồn tại trong một thế giới vốn thuộc về những giá trị quá tầm tay.

Không tên, không danh phận — nhưng đó chính là lý do câu chuyện này thuộc về tất cả chúng ta.

Điểm an ủi nhỏ bé có lẽ là dẫu không thể đạt đến cuối chặng đường như mong muốn, không thể để lại dấu ấn trong đời như đã tưởng tượng, thì những tiểu yêu này đã được sống trong tư thế ngẩng cao đầu trong thời phút cuối cùng, cũng như đã để lại những dấu ấn trên thế gian cho những người cần họ nhất.

Khi con heo tinh nói rằng bản thân không để lại gì trong kiếp sống này, đấy là nó đã quên mất những người nó đã giúp, những đứa trẻ nó đã cứu — vì bản thân con heo cũng cho rằng đó là điều tất nhiên. Và việc nó không câu nệ những việc tốt mình đã làm chính là minh chứng rằng nó đã phát triển thành một người tốt đẹp hơn, người làm việc tốt vì đó là việc phải làm, chứ không phải vì muốn được ghi nhớ hay báo đáp.

Bạn không được người khác tuyên dương vì là người tốt, nhưng chính lòng tốt của bạn đã trở thành một cầu nối để kết nối sự tích cực và tốt đẹp trong đời. Việc bạn làm, bạn sẽ không thấy. Người bạn giúp, bạn cũng sẽ không hay. Nhưng chính nhờ những cố gắng của những người vô danh là bạn, những điều tốt đẹp đó sẽ phảng phất trong đời và thắp sáng cho cuộc đời những người khác.

Thế giới này không thiếu những kẻ vô danh — mà nó thiếu những kẻ ngốc sẵn sàng bước qua khỏi vùng an toàn của chính mình, và sẵn sàng dành một phần bản thân mình để giúp ích cho người khác. Hãy học tập con khỉ đột: bạn không cần phải có cho bản thân một cái tên rạng rỡ giữa núi sông, mà hãy biết bản thân mình là ai và muốn làm gì trong cuộc sống — và vậy là đủ.

Lời kết

Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua hành trình của những kẻ vô danh tại núi Lãng Lãng rồi. Không phải hành trình lấy kinh, không phải hành trình thành Phật — mà là hành trình tìm lại chính mình giữa một thế giới quá lớn và quá ồn ào. Nếu bạn đang ở đâu đó giữa hai lần được đặt tên, đang loay hoay tìm vị trí của mình, thì có lẽ bốn chú tiểu yêu này chính là người bạn đồng hành bạn cần. Để lại cảm nhận của bạn ở phần bình luận nhé, và nhớ like, share để W2W tiếp tục có thêm động lực làm những nội dung như thế này. W2W out!