Gia đình siêu nhân: Giải mã 5 bộ năng lực nhà Parr

Gia đình siêu nhân có một người cha đủ sức nâng xe, người mẹ kéo dài cơ thể và những đứa trẻ sở hữu khả năng khó tin. Nhưng sức mạnh của họ không chỉ để tạo ra cảnh hành động đẹp mắt. Brad Bird xây dựng các bộ năng lực từ những hình mẫu quen thuộc trong gia đình: kỳ vọng dành cho cha mẹ, sự tự ti tuổi mới lớn và nguồn năng lượng của trẻ nhỏ. Nhìn theo cách ấy, nhà Parr gần với chúng ta hơn vẻ ngoài của một đội siêu anh hùng.

Sức mạnh bắt đầu từ chuyện trong nhà

Trong một cuộc phỏng vấn về quá trình sáng tạo, Bird giải thích ông chọn năng lực để phản ánh vị trí của từng người trong gia đình. Người cha được kỳ vọng phải mạnh mẽ; người mẹ phải thích nghi với nhiều yêu cầu; con gái tuổi thiếu niên muốn tránh sự chú ý; cậu con trai nhỏ thì luôn tràn đầy năng lượng. Đây là điểm xuất phát của thiết kế nhân vật, còn cách phim sử dụng chúng mở ra những lớp ý nghĩa sâu hơn.

Bob: Mạnh nhất nhà vẫn có lúc bất lực

Siêu sức mạnh của Bob là cách thể hiện trực tiếp kỳ vọng dành cho người cha: phải đủ vững vàng để gia đình dựa vào. Anh có thể nhấc vật nặng, chịu đòn và đối đầu nguy hiểm. Nhưng khi trở về đời sống thường ngày, những khả năng ấy không giúp anh thoát khỏi sự chán nản hay cảm giác mình đã mất giá trị. Bob quen với việc trở thành người giải quyết vấn đề bằng hành động, nên rất khó chấp nhận những chuyện không thể xử lý bằng cơ bắp.

Từ đây, năng lực tạo ra một nghịch lý thú vị. Người có thể chống đỡ sức nặng khổng lồ lại gặp khó khi phải chia sẻ gánh nặng tinh thần. Bob muốn bảo vệ gia đình, nhưng niềm tin rằng mình phải tự lo mọi thứ cũng khiến anh xa cách họ. Có thể đọc hành trình của anh như quá trình học lại ý nghĩa của sự mạnh mẽ: biết nhờ giúp đỡ và tin vào người thân cũng cần lòng can đảm, chứ không chỉ việc đứng một mình trước nguy hiểm.

Helen: Người mẹ bị kéo về nhiều hướng

Khả năng co giãn của Helen biến một cách nói quen thuộc thành hình ảnh theo nghĩa đen. Cô phải xoay xở giữa con cái, hôn nhân và những tình huống phát sinh, giống như bị nhiều người kéo đi cùng lúc. Cơ thể linh hoạt giúp cô vươn tới những nơi người khác không thể, nhưng cũng gợi cảm giác một người luôn phải điều chỉnh mình để đáp ứng nhu cầu xung quanh. Năng lực vì thế vừa tạo tình huống hài, vừa khiến áp lực của Helen trở nên dễ nhìn thấy.

Tuy nhiên, sẽ thiếu công bằng nếu chỉ xem cô như người mẹ phải hy sinh cho cả nhà. Helen còn có khả năng quan sát, quyết định và ứng biến của một siêu anh hùng giàu kinh nghiệm. Sự linh hoạt có thể được hiểu rộng hơn là biết thay đổi cách giải quyết khi hoàn cảnh đổi khác. Cô không chỉ kéo dài cơ thể để làm thêm việc; cô tìm đường đi mới khi cách tiếp cận cũ không còn phù hợp. Đó cũng là thế mạnh giúp Helen hoạt động độc lập ngoài vai trò chăm sóc gia đình.

Violet: Muốn biến mất và dựng lên khoảng cách an toàn

Violet có hai năng lực bổ trợ nhau rất rõ: tàng hình và tạo trường lực. Một khả năng giúp cô tránh ánh nhìn, khả năng còn lại ngăn người khác đến quá gần. Chúng gắn với sự ngượng ngùng và tâm lý phòng vệ của tuổi mới lớn. Với một người chưa thoải mái về chính mình, biến mất đôi khi nghe hấp dẫn hơn việc phải xuất hiện trước đám đông. Còn lớp bảo vệ hữu hình thể hiện mong muốn kiểm soát khoảng cách giữa bản thân với thế giới bên ngoài.

Điều đáng chú ý là Violet không cần mất đi các năng lực ấy để trưởng thành. Thứ thay đổi là cách cô sử dụng chúng. Tàng hình có thể trở thành lợi thế để chủ động hành động; trường lực có thể mở rộng để che chở người khác. Theo cách đọc này, bộ phim không yêu cầu cô gái hướng nội phải trở thành một con người hoàn toàn khác. Violet học cách dùng những điều thuộc về mình với sự tự tin lớn hơn, thay vì chỉ dùng chúng để trốn tránh.

Dash: Nguồn năng lượng luôn muốn được giải phóng

Siêu tốc độ khiến Dash trở thành hình ảnh phóng đại của một cậu bé khó ngồi yên. Cậu muốn chạy, chơi và thử khả năng của mình, trong khi cuộc sống che giấu danh tính buộc cậu phải liên tục kiềm chế. Mâu thuẫn ấy rất dễ hiểu ngay cả với khán giả không có siêu năng lực: biết mình làm được điều gì nhưng không được phép thể hiện nó. Vì vậy, tốc độ vừa là niềm vui của Dash, vừa tạo ra những bất đồng với người lớn.

Hướng phát triển của nhân vật không chỉ nằm ở việc chạy nhanh hơn. Dash còn phải hiểu lúc nào nên sử dụng sức mạnh và việc thể hiện bản thân ảnh hưởng đến người khác ra sao. Nếu chỉ bị yêu cầu che giấu, cậu sẽ cảm thấy khả năng của mình là thứ đáng xấu hổ. Nhưng được tự do hoàn toàn cũng chưa đồng nghĩa biết cách hành động có trách nhiệm. Bộ năng lực biến bài toán nuôi dạy một đứa trẻ hiếu động thành xung đột có thể nhìn thấy ngay trên màn ảnh.

Jack-Jack: Em bé chưa ai biết sẽ trở thành người thế nào

Jack-Jack khác các thành viên còn lại vì chưa có một bộ năng lực ổn định, dễ đoán. Bird từng giải thích em bé là một ẩn số, và nhiều khả năng của Jack-Jack phản ánh điều đó. Cha mẹ có thể tưởng tượng về tương lai con mình, nhưng chưa biết đứa trẻ sẽ phát triển theo hướng nào. Trong thế giới siêu anh hùng, sự chưa biết ấy trở thành những biến đổi khiến người lớn liên tục bất ngờ. Năng lực phong phú là cách biến tiềm năng chưa định hình thành tình huống cụ thể.

Điểm hài hước nằm ở chỗ sức mạnh không đi kèm nhận thức trưởng thành. Jack-Jack vẫn phản ứng như một em bé, còn người chăm sóc phải hiểu và xử lý những điều đang xảy ra. Từ đó, phim phóng đại một trải nghiệm rất đời: vừa nghĩ mình đã quen nhịp sinh hoạt của con, cha mẹ lại gặp một thay đổi mới. Sự khó đoán của Jack-Jack khiến khả năng chăm sóc, kiên nhẫn và thích nghi trở nên cần thiết không kém sức mạnh chiến đấu.

Gia đình siêu nhân không để ai mắc kẹt trong một vai trò

Incredibles 2 tiếp tục ý tưởng này bằng cách để Helen ra ngoài làm nhiệm vụ, còn Bob ở nhà chăm con. Việc đổi vai đặt cả hai trước những yêu cầu mới, đặc biệt khi sức mạnh của Jack-Jack bắt đầu bộc lộ. Thiết lập ấy cho thấy hình mẫu ban đầu không quyết định giới hạn của nhân vật. Người cha có thể học cách chăm sóc, người mẹ có thể trở thành gương mặt dẫn dắt, còn những đứa trẻ cũng có vai trò vượt khỏi điều người lớn thường nghĩ về chúng.

Đó là điều khiến Gia đình siêu nhân có chất liệu để xem lại khi khán giả lớn lên. Lúc nhỏ, ta dễ nhớ ai mạnh nhất hoặc chạy nhanh nhất. Khi trưởng thành, câu chuyện về áp lực, sự tự ti và nhu cầu được công nhận lại gần gũi hơn. Nhà Parr không trở thành một gia đình tốt chỉ vì ai cũng có năng lực đặc biệt. Họ cần học cách hiểu giới hạn của nhau và chia sẻ trách nhiệm, kể cả những trách nhiệm không thể giải quyết bằng siêu sức mạnh.